مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۱٢/٢٥

 شیوع

میزان شیوع اختلال کاستی توجه بیش فعالی در کودکان دبستانی 3 تا 5 درصد برآورد شده است. این نسبت های گزارش شده بسته به ماهیت جمعیت نمونه گیری و روش بررسی متغیر است. داده های مربوط به شیوع این اختلال در نوجوانی و بزرگسالی محدود است. شواهد نشان می دهد که شیوع این اختلال براساس تعریف ‏DSM-IV‏ ممکن است با اندازه ای بیشتر از شیوع آن براساس ملاک های ‏DSM-III-R‏ باشد زیرا در ‏DSM-IV‏ انواع عمدتا بیش فعال تکانشی و عمدتا بی توجه اضافه شده است( درحالی که در ‏DSM- III-R ‎‏ به عنوان اختلال کاستی توجه بیش فعالی که به گونه ای دیگر مشخص نشده است تشخیص می شد ).


 

اختلال کمبود توجه همراه با بیش فعالی یا ADHD(3)

 شیوع

میزان شیوع اختلال کاستی توجه بیش فعالی در کودکان دبستانی 3 تا 5 درصد برآورد شده است. این نسبت های گزارش شده بسته به ماهیت جمعیت نمونه گیری و روش بررسی متغیر است. داده های مربوط به شیوع این اختلال در نوجوانی و بزرگسالی محدود است. شواهد نشان می دهد که شیوع این اختلال براساس تعریف ‏DSM-IV‏ ممکن است با اندازه ای بیشتر از شیوع آن براساس ملاک های ‏DSM-III-R‏ باشد زیرا در ‏DSM-IV‏ انواع عمدتا بیش فعال تکانشی و عمدتا بی توجه اضافه شده است( درحالی که در ‏DSM- III-R ‎‏ به عنوان اختلال کاستی توجه بیش فعالی که به گونه ای دیگر مشخص نشده است تشخیص می شد ).

شرح و سیر رشدی

بیشتر والدین برای اولین بار فعالیت حرکتی بیش از حد را زمانی که کودک نوپا است مشاهده می کنند که اغلب با رشد حرکت مستقل کودک همزمان است اما چون در بسیاری از کودکان نوپای بیش فعال بعدها اختلال کاستی توجه بیش فعالی ظاهر نمی شود بنابراین پیش از گذاشتن این تشخیص در سنین اولیه باید در متمایز کردن فعالیت افراطی معمولی از بیش فعالی خاص اختلال کاستی توجه بیش فعالی دقت شود. معمولا این اختلال برای نخستین بار دردبستان تشخیص داده می شود یعنی زمانی که سازگاری با مدرسه دچار اختلال شده است. برخی از کودکان دچار اختلال نوع عمدتا بی توجه ممکن است تا اواخر کودکی از نظر بالینی مورد توجه قرار نگیرند.

این اختلال در بیشتر مواردی که درموقعیتهای بالینی مشاهده شده است تا اوایل نوجوانی نسبتا پایدار باقی می ماند . در بیشتر افراد نشانه های این اختلال ( به ویژه بیش فعالی حرکتی ) طی اواخر نوجوانی و بزرگسالی رو به کاهش می گذارد ولی در موارد اندکی نشانه های کامل اختلال کاستی توجه بیش فعالی تا اواسط بزرگسالی هم دوام می یابند . در بعضی ازبزرگسالان تنها برخی از نشانه های اختلال باقی می مانند که در چنین مواردی تشخیص اختلال کاستی توجه بیش فعالی از نوع در حال بهبود نسبی را باید مطرح کرد این تشخیص در مورد افرادی داده می شود که دیگر اختلال کامل را ندارند ولی هنوز هم برخی از نشانه هایی که موجب اختلال کارکردی است درآنان دیده می شوند. ثبات رفتارهای اضافی کودک ‏ADHD‏ از سالهای پیش دبستانی تا سال اول دبستان به اثبات رسیده است.

در حقیقت در اولین سال تحصیلی ( مثلا در 6 سالگی ) بیش از 90 درصد کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ به وسیله والدین یا معلمانشان مشکل دار تشخیص داده می شوند.مهمترین مشکلات قابل ملاحظه در اواسط تا اواخر کودکی ( 6 تا 11 سالگی ) شامل فراخنای کوتاه توجه نافرمانی در برابر مقررات خانه و مدرسه و فعالیتهای حرکتی زیاد خصوصا در موقعیت های ساخت دار ( مثلا موقعیت های کاری مستقل و در حال نشسته ) است. مشکلات مرتبط دیگری هم ممکن است ظاهر شود از جمله روابط ضعیف با همسالان , عقب افتادگیهای تحصیلی مزمن , ناتوانی های خاص یادگیری , مشکلات رفتاری ( مثل دروغگویی و دزدی ) رفتار مختل در موفقیت های گروهی و در سالهای بعدی عزت نفس پایین . در خانه کودکان ‏ADHD‏ اغلب قادر به تکمیل کردن فعالیتهای معمولی ( مثلا آماده شدن برای رفتن به مدرسه تکالیف خانه , تمیز کردن ) نیستند.

در حقیقت این بی مسئوولیتی ممکن است باعث شود که والدین زمان قابل توجهی را صرف نظارت بر فعالیتهای کودکشان کنند .دراین زمان ممکن است فشار بیشتری بر ولی وارد شود و مادر در معرض افسردگی قرار گیرد. ‏چندین الگوی بارز رشدی برای این اختلال طی دوران نوجوانی وجود دارد. بسیاری از کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ نشانه های اصلی این اختلال را تا سالهای بعد ظاهر می سازند که دامنه آن از 30 درصد تا 70 درصد تخمین زده شده است. کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ , خالص , که پرخاشگری یا مشکلات قابل ملاحظه ای را در ارتباط با همسالانشان نشان نمی دهند احتمالا مشکلات مداومی را از جهت بی توجهی و تکانشگری ظاهر می سازند که عمدتا منجر به عملکرد ضعیف در مدرسه می شود . از این کودکان نوعا به کم آموزها نام برده می شود این گروه احتمالا در ارتباط با رفتار خود در خارج از مدرسه و محل کار مشکلات کمتری نسبت به دوران مدرسه دارند.

 

در مقابل آنهایی که آشکارا پرخاشگری و مشکلات سلوک نشان می دهند بیشتر در معرض ناسازگاری قابل ملاحظه هستند. در این موارد نه تنها مشکلات مربوط به عملکرد تحصیلی مشهود است بلکه رفتارهای بزهکارانه در اجتماع نیز ممکن است ظاهر شود و مشکلات ارتباط با همسالان ممکن است ادامه یابد و یا اینکه شدیدتر شود قراینی وجود دارد دال بر اینکه نوجوانان مبتلا به ‏ADHD‏ با احتمال زیادتر به سوء مصرف الکل مبادرت می ورزند و درعین حال یافته های متناقضی نیز در این زمینه وجود دارد . به علاوه این نوجوانان بیشتر در معرض حوادث اتومبیل , اخراج از مدرسه و عزت نفس و مقبولیت اجتماعی پایین هستند.

در مجموع الگوهای رفتاری که در بالا توصیف شدند ممکن است حتی تا بزرگسالی ادامه یابند بیشتر مطالعات پیگیری حاکی از آنند که افرادی که در کودکی مبتلا به ‏ADHD‏ بوده اند نسبت به خواهران و برادران طبیعی خود در چندین حوزه ( مثلا موقعیتهای اجتماعی روان شناختی و شغلی ) اختلال نشان می دهند. به ویژه آنها را خطر اختلال شخصیت ضد اجتماعی , الکلیسم و مشکلات میان فردی و روان شناختی تهدید می کند .این یافته ها قطعا نشانگر آن هستند که اختلال بزرگسالان هم ارز و یا باقیمانده ای از مشکلات ‏ADHD‏ کودکی هستند.

علت شناسی اختلال ‏ADHD

عوامل سببی بسیار متنوعی برای ‏ADHD‏ مطرح شده است با وجود این هیچ متغیری را به تنهایی نمی توان عامل تکوین و پیدایش آن دانست . در حقیقت ممکن است محتاط ترین راه آن باشد که ‏ADHD‏ را مسیر مشترک و نهایی برخی رویدادهای سبب شناسی احتمالی دانست که بیشتر شبیه به عقب ماندگی ذهنی یا دیگر ناتوانایی های رشدی است. بطور کلی متغیرهای عمده سبب را که شناسایی شده اند می توان تحت عنوان عوامل عصبی واکنشهای سمی , عوامل زیستی و عوامل محیطی مقوله بندی کرد. در مورد نقش سبب شناسی متغیر های عصبی طی سالهای متمادی تحقیقات وسیعی انجام شده است . در ابتدا صدمات مغزی ناشی از ضربات وارد شده به سر و یا بیماریهای عصبی علت عمده ‏ADHD‏ فرض می شد. در واقع زمانی این طور فرض می شد که تمامی کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ حتی در فقدان قراین صدمات مغزی دارای سطحی از اختلال ساختی مغز هستند از این رو اصطلا حات , صدمه خفیف مغزی , یا بدکارکردی خفیف , ‏MBD‏ برای کودکانی که دارای آسیب شناسی ‏ADHD‏ بودند استفاده می شد . تحقیقات اخیر این فرض را رد کرد زیرا کمتر از 5 درصد کودکان ‏ADHD‏ به دشواری قراین حاکی از صدمه عصبی را نشان می دهند. و اکثر کودکانی که صدمات مغزی دیده اند نیز نشانه های ‏ADHD‏ ظاهر نمی سازند . با وجود فقدان قراین آسیب های ساختی شواهد بغرنجی وجود دارد.

مبتنی بر اینکه کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ نسبت به کودکان زبان پریش , دارای جریان خون مغزی کمتر در قسمت پیشانی ماده سفید و قسمت پیشانی مجاری مغز میانی هستند.احتمالا این موضوع دلالت بر آن دارد که کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ دارای کاهش فعالیت یا تحریک مربوط به این مناطق هستند. به همین شیوه مطالعات متعددی بر نابهنجاریهای بالقوه در انتقال دهنده های عصبی در کودکان ‏ADHD‏ اشاره داشته اند.اما نتایج آنها اغلب ابهام آمیز است .

نابراین شواهد قوی وجود دارد مبنی بر اینکه بدکارکردی عصبی که احتمالا ناشی از عدم تعادل انتقال دهنده های عصبی است با ‏ADHD‏ ارتباط دارد با این حال بیان نقش سببی آن تحقیقات اختصاصی وسیعی را می طلبد. بر روی افزودنیهای غذایی قند و سرب به عنوان سم یا حساسیت های محیطی موثر در ایجاد ‏ADHD‏ تحقیقات گسترده ای انجام شده است . در واقع فینگلد فرض را بر آن دانست که تعداد زیادی از کودکان متبلا به ‏ADHD‏ در اثر حساسیت به افزودنی های غذایی ( مثلا رنگهای مصنوعی ) این اختلال را ظاهر می سازند.به اعتقاد او و دیگران حذف این افزودنی ها از برنامه غذایی کودک به طور موثری آسیب شناسی ‏ADHD‏ ر ا در این کودکان کاهش می دهد. برخی مطالعات کنترل شده این موضوع را مورد بررسی قرار داده اند , این مطالعات حاکی از آن بودند که برنامه های غذایی در بیشتر موارد بی اثر بوده اند .

 

تعداد کمی ( 5 درصد ) از کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ به این درمانها پاسخ مثبت می دهند تغییرات رفتاری کمی دارند و نوعا سن آنها زیر 6 سال است همین طور خوردن قند علت ایجاد ‏ADHD‏ فرض شده است. اما در مطالعات کنترل شده به دنبال خوردن ساکاروز افزایش قابل ملاحظه بالینی در رفتارهای مرتبط با ‏ADHD‏ گزارش نشد. سرانجام نتایج ضد و نقیضی درباره نقش سرب در ایجاد ‏ADHD‏ به دست آمده است و ظاهرا ارتباط بین این دو عامل خیلی ضعیف است . اکنون نیز روند موثری در تحقیقات سبب شناسی به وجود آمده است که بر عوامل ارثی یا ژنتیک احتمالی در ایجاد ‏ADHD‏ اشاره دارد. مدارک کافی وجود دارد مبنی بر اینکه بروز اختلالات روان پزشکی ( مثلا شخصیت ضد اجتماعی , افسردگی ) در میان بستگان زیستی کودکان ‏ADHD‏ به طور بارز بیشتر از جمعیت عمومی است . به ویژه در میان بستگان زیستی و خواهران و برادران کودکان مبتلا به ‏ADHD‏ بروز بالای ‏ADHD‏ دیده شده است . مطالعات انجام شده دیگر برروی دوقلوهای یک تخمکی حاکی از میزان همنوایی نسبتا بالای سطح فعالیت در آنهاست .

 

کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar