مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٥/٧

زبان : منظور از زبان مجموعه ای از مفاهیم ( باهمان واژه ) و قوانین حاکم بران (دستور زبان ) است.
گفتار : یکی از نمودهای خارجی زبان است که به شکل اصوات و کلمات دیده می شود . گفتار خود از چهار عامل تشکیل شده است که عبارتند از جریان یا روانی , تولید یا تلفظ , تشدید و صدا یا صوت. 


 

آشنایی با اختلالات گفتارو زبان

 


دراین مقاله شما را با اختلالات گفتار و زبان , بویژه مواردی که در کودکان شایعتر است, اشنا می نماییم .
قبل از اینکه به معرفی اختلالات بپردازیم لازم است ابتدا با این دو مفهوم بیشتر اشنا شوید و انها را مستقل از یک دیگر در نظر بگیرید:
زبان : منظور از زبان مجموعه ای از مفاهیم ( باهمان واژه ) و قوانین حاکم بران (دستور زبان ) است.
گفتار : یکی از نمودهای خارجی زبان است که به شکل اصوات و کلمات دیده می شود . گفتار خود از چهار عامل تشکیل شده است که عبارتند از جریان یا روانی , تولید یا تلفظ , تشدید و صدا یا صوت.
با توجه به دو مفهوم فوق می توان اختلالات گفتار و زبان را در دو گروه اصلی طبقه بندی نمود , که در ادامه مطلب شرح مختصری از هریک و زیر گروه های انها ارایه شده است.
اختلالات زبان
تاخیر در رشد گفتار و زبان : یکی از شایعترین اختلالات بوده و اکثریت مراجعان به مراکز توانبخشی را تشکیل می دهد.
در این اختلال کودک دیرتر از زمان عادی سخن گفتن را  اغاز می کند و در بسیاری از موارد مشاهده می شود که درک کودک کمتر از سطح سنی وی است.
تاخیر در رشد گفتار و زبان دلایل مختلفی می تواند داشته باشد که برخی از انها عبارتند از عوامل ارثی , ضایعات و بیماری های دوره بارداری و بعد از تولد, کم شنوایی , کم توانی ذهنی , اختلالات نافذ رشد مانند اتیسم و ....
زبان پریشی ( افازی ) :
 در این مورد سرعت و روانی گفتار تحت تاثیر قرار می گیرد و شایعترین اختلالی که عموم مردم با ان اشنا هستند لکنت زبان است. در لکنت زبان فرد ممکن است صداها یا بخشی از کلمات را تکرار کند( ماماشین) یا بکشد ( م.....اشن ) و یا انکه روی صدایی مکث نماید. در این گروه اختلالات دیگری نیز وجود دارد.
اختلالات تلفظ:
این گروه صداها را اشتباه یا جابجا تلفظ نموده یا  انکه انها را حذف می کنند. مثلا کودک ( سلام ) را به شکل ( تلام ) یا ( الام) ادا می کند و یا ( س) را نوک زبانی ادا می کند.
اختلالات صدا:
 اختلالات این گروه که عموما ناشی از ضایعات حنجره است, شامل مواردی مانند گرفتگی صدا, خش داشتن صدا, بی صدایی یا نازک بودن صدا در پسران بعد از بلوغ و ضعف صدا بعد از فلج یک طرفه تارهای صوتی می شود.
اختلالات تشدید:
 رایج ترین اختلال این گروه صدی خیشومی ( یا تودماغی ) است . علت این مشکل می تواند شکاف کام , کوتاهی نرمکام یا مشکلات عملکردی اسفنکتر کامی حلقوی باشد.
توجه داشته باشید که در هر گروه اختلالات دیگری نیز وجود دارد و همچنین احتمال ترکیب و همراهی چند اختلال باهم در یک فرد زیاد است و صرفا جهت جلوگیری از تخصصی شدن مطالب از بیان انها خودداری شده ا ست.
تاخیر در رشد گفتار را چه زمانی باید جدی گرفت؟
تصوری که از دیر باز و البته به غلط میان مردم رایج بوده این است که می توان تا 2 تا 3 سالگی برای شروع گفتار صبرکرد ولی واقعیت این است که غیر از سن , عوامل زیاد دیگری در رشد طبیعی گفتار مداخله می کنند و گاهی لازم است خیلی زودتر از دو سالگی اقدامات اموزشی و درمانی برای کمک به رشد گفتار کودک شروع گردد.
اگر نگران رشد گفتار کودک خود هستید و اندکی تاخیر مشاهده می کنید پرسش های زیر را پاسخ دهید, چنانچه پاسخ هریک از سوالات زیر منفی باشد, بهتر است برای کنترل گفتار کودک خود به یک گفتار درمانگر مراجعه کنید تا با ارزیابی تخصصی علت تاخیر بررسی شود و در صورت نیاز پیشگیری لازم انجام شود.
(توجه : برای اینکه بتوانید پاسخ های دقیقتری به پرسش های زیر بدهید , بهتر است در هر مورد کودک خود را با چند کودک هم سن وی مقایسه کنید.)
درک زبانی : ایا کودک شما مشابه همسالان خود گفتار و یا دستورات کلامی دیگران را می فهمد؟ ( بلی - خیر)
هوش : ایا بنظر شما هوش کودک در حد طبیعی است ؟ ( بلی - خیر)
( یعنی سن نشستن , چهار دست و پا رفتن و راه افتادن طبیعی بود؟ )
شنوایی :
 ایا شنوایی کودک عادی است؟ ( بلی - خیر )
وضعیت مادر در دوره بارداری :
ایا همه چیز در دوره بارداری خوب و عادی بوده؟ ( بلی - خیر )
( یعنی مادر بیماری نداشته , دارو مصرف نکرده , ضربه به شکم وارد نشده , شوک عصبی شدید یا استرس های طولانی مدت نداشته و....)
تولد:
 ایا در زمان تولد همه چیز خوب و عادی بوده است؟ ( بلی - خیر ) ( یعنی مشکلاتی از قبیل زردی , خفگی و .... پیش نیامده است.)
سوابق پزشکی :
 ایا سوابق و تاریخچه پزشکی کودک کاملا طبیعی و بدون مشکل بوده است؟ ( بلی - خیر )
( یعنی سابقه تشنج , ضربه به سر , بیماری های شدید ویا طولانی مدت , بستری شدن و نداشته است. )
رفتار : ایا رفتارهای کودک متناسب با سن و جنسیت وی هست؟ ( بلی - خیر )
( یعنی شیطنت و تحرک بسیار زیاد, یا پرخاشگری و ناسازگاری ندارد و از سوی دیگر ارامش غیر عادی ویا گوشه گیری ندارد. )
بازی :
 ایا بازی های وی مشابه همسالانش است؟ ( بلی - خیر )
( بازی های انفرادی مثل عروسک بازی و بازی گروهی را متناسب با سن خود بلد است , ایا کارتون یا فیلم نگاه می کند ویا زود حواسش پرت می شود و عمدتا مشغول دویدن و حرکت است؟ )
ارث :
ایا تمام خانواده و فامیل از نظر شنوایی , هوشی , گفتار و.... کاملا سالم هستند؟ ( بلی - خیر )
دوزبانگی :
 ایا در محیط کودک ( والدین , تلویزیون و .... ) و در مکالمه با کودک فقط از یک زبان استفاده می شود؟ ( بلی - خیر )
درمان لکنت در خردسالان
برای درمان لکنت روش های مختلفی وجود دارد, تغییر الگوی گفتار و کاهش سرعت, ایجاد هماهنگی میان گفتارو تنفس, تقویت توانایی های زبانی, نظیر مهارت واژه یابی, سرعت انتقال و ..., که ازتئوری های زبان شناختی ناشی می شوند, توسط گفتار درمانگران , کاهش اضطراب و افزایش اعتماد به نفس با روش های روان شناختی و درمان های دارویی از جمله ی این درمان ها میباشند.
نکته حائز اهمیت در این جا این است که روش های درمانی در سنین مختلف بسیار متفاوت است و در سنین پائین , بهتر است از درمان های مشاوره ای و غیر مستقیم استفاده  نمود.
در دوران خردسالی بهتر است درمان هرچه سریعتر شروع شود.
جانسون معتقد است که لکنت, نتیجه تداوم و تثبیت ناروانی طبیعی ( به دلیل برخوردهای نادرست اطرافیان با این پدیده ) می باشد و ما فرض را براین میگذاریم که با کنترل استرس های محیطی و گفتاری وارد بر کودک می توانیم شدت ناروانی ( لکنت) را در او به تدریج کم کنیم و ادامه ی این روند, علایم را به سمت ناروانی طبیعی پیش می برد, ان گاه با طی شدن روند رشد طبیعی , کودک این فرصت را پیدا می کند که خود به خود به سمت بهبودی پیش برود.

 

روند درمان را به سه قسمت کلی تقسیم می نماییم:

1- کاهش سریع شدت ناروانی و کنترل محیط

2- کنترل دوره های تشدید

3- تثبیت گفتار روان و بهبودی نهایی

در این مقاله نکاتی در مورد مرحله اول درمان به شکل خلاصه ارایه میگردد. در مرحله اول فرض براین است که انحراف ذهن کودک از لکنت بعلاوه ایجاد یک روحیه ارام و بدون تنش می تواند کمک بزرگی برای کاهش لکنت وی باشد.

انحراف ذهن کودک از لکنت بعلاوه ایجاد یک روحیه ارام و بدن تنش , کمک بزرگی به کاهش لکنت وی می کند.

جهت دستیابی به این هدف , نکات زیر را که در دو قسمت تنظیم شده است رعایت نمایید.

الف - اصلاح برخوردها و انتظارات در برابر گفتار:

در بسیاری از موارد مشاهده میشود که نگرانی های والدین و تلاش انها برای کمک به گفتار کودک موجب ایجاد حساسیت ونگرانی وی نسبت به گفتار  خود می گردد و هرچه   حساسیت کودک به مشکل گفتاریش بیشتر شود, ناروانی وی تشدید خواهد شد.

گام بزرگ و اصلی در درمان کودک مبتلا به لکنت یا ناروانی طبیعی این است که به مشکل گفتاری خود  حساس نشود و اگر هست ان را  فراموش کند.

برای کاهش حساسیت کودک به مشکل گفتارش نکات زیر را رعایت نمایید.

1- هیچ نوع راهنمایی و توصیه ای برای گفتار بهتر به کودک ارائه نکیند. مثلا به کودک نگویید: ارام باش , عجله نکن , اهسته و شمرده حرف بزن , دوباره بگو.

2- هیچ نوع کمکی برای تکمیل جملات و بیان افکار نکنید.

3- هیچ نوع تمرین و تکلیفی را برای اصلاح گفتار کودک به او ندهید.

4- هیچ نوع توجهی اعم از تشویق یا تنبیه , نگرانی یا خوشحالی در هنگام بروز گفتار روان یا ناروان کودک , از خود نشان ندهید.

5 -کودک را درهیچ شرایطی مجبور به حرف زدن نکنید. ( حتی سلام کردن به دیگران )

6- در دوره های تشدید لکنت شرایط را به نحوی ترتیب دهید که کمتر حرف بزند.

7- برای کودکانی که به مهد کودک می روند پیشنهاد می شود که طی چند هفته اول درمان, تکلیف کلامی به انها داده نشود.

8- نگاه و چهره والدین هنگام بروز لکنت یا گفتار روان باید کاملا عادی باشد و هیچ هیجانی از جمله اضطراب و نگرانی در ان وجود نداشته باشد.

9- هیچ یک از اطرافیان نباید در حضور کودک درباره ی اینکه گفتار وی بهتر یا بدتر شده است صحبت کند.

در کل لازم است طوری با وی برخورد نمایید که انگار هیچ مشکل گفتاری ندارد.

ب- کاهش استرس ها, مشکلات رفتاری و ایجاد ارامش درکودک از طریق کنترل محیط , سرگرمی و بازی :

درمورد کودکانی که علاوه بر لکنت , مشکلات اضطرابی , رفتاری و یا پرخاشگری دارند در مراحل مقدماتی بهتر است از روش های غیر مستقیم و پیشگیرانه برای کاهش این مشکلات استفاده نمود. چراکه استفاده از روش های رفتار درمانی و تربیتی سخت گیرانه در این مرحله می تواند لکنت را تشدید نموده و مانع از بهبود ان گردد.

برای کاهش مشکلات اضطرابی و رفتاری کودک و ایجاد ارامش در وی می توانید در چند هفته اول اقدامات زیر را انجام دهید ( البته یاداوری می شود این موارد درمان ریشه ای نیستند و صرفا نقشی پیشگیرانه وموقتی دارند.)

 1- چیزی از وی نخواهید که باعث شروع لجبازی و پرخاشگری در وی شود. ( مثل اصرار به خوردن غذا , پوشیدن لباسی خاص, جمع کردن اتاق و....)

2- عوامل ترس و اضطراب او را شناسایی نموده و تا حد امکان حذف کنید( مثل تنها خوابیدن, تنها ماندن در خانه, اخم تنبیه , تهدید , مشاجره , کارتون و داستان های جنگی و ....)

3- برای چند هفته , تمام روز او را سرگرم کنید , استفاده از ترکیبی از بازی های ارام و نشسته مثل نقاشی و رنگ امیزی , کاردستی , خمیر بازی و کارتون یا فیلم های شاد، در کنار بازی های تخلیه کننده مثل توپ بازی , دویدن و .... بسیار کمک می نماید. توجه داشته باشید که همراهی والدین به ویژه مادر در این بازی ها, ارامش زیادی به کودک می دهد.

در انتها لازم است یاداوری شود که انچه ذکر شد فقط چکیده ای از مراحل اول درمان است و برای پیگیری درمان لازم است حتما با درمانگر خود در تماس باشید.

 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar