مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۱۱/۱٩

مراحل رشد اخلاقی کلبرگ
سطح 1- پیش عرفی (4 تا 10 سالگی)
اصول اخلاقی به صورت بیرونی کنترل می شود. قضاوت اخلاقی بیشتر مبتنی بر اجتناب از مجازات یا کسب پاداش است. از دید کودکان معیارهای اخلاقی از سوی دیگران تعیین می شوند.
مرحله 1- جهت گیری تنبیه و اطاعت...


 

روانشناسی نوجوانی(11)

 


مراحل رشد اخلاقی کلبرگ
سطح 1- پیش عرفی (4 تا 10 سالگی)
اصول اخلاقی به صورت بیرونی کنترل می شود. قضاوت اخلاقی بیشتر مبتنی بر اجتناب از مجازات یا کسب پاداش است. از دید کودکان معیارهای اخلاقی از سوی دیگران تعیین می شوند.
مرحله 1- جهت گیری تنبیه و اطاعت
کودک برای گریز از مجازات، از معیارهای اخلاقی دیگران تبعیت می کند و توجه چندانی به انگیزه عمل فرد ندارد، بلکه بیشتر به پیامدهای آن فکر می کند.
مرحله  2- جهت گیری هدف وسیله ای (لذت گرایی نسبی)
عمل درست را به صورتی در نظر می گیرند که نیازهای شخصی آن ها را برآورده می سازد و برای آنان فایده و لذت در پی دارد. سودجویی متقابل معیار قضاوت اخلاقی است.
سطح  2- عرفی (10 تا 13 سالگی)
فرد معتقد است احترام به نظام اجتماعی رایج برای تضمین روابط انسانی سودمند و نظم اجتماعی اهمیت دارد. تمایل دارد با اعمالش دیگران را خوشنود کند یعنی تحسین آنان را برانگیزد. گرایش به اطاعت کامل از قوانین دارد. از دید او قانون ماهیتی مطلق دارد و در اصل غیرقابل تغییر است.
مرحله 3 - جهت گیری دختر خوب - پسر خوب (تایید از جانب دیگران)
انگیزه های دیگران در قضاوت های اخلاقی در نظر گرفته می شوند. عملی که تایید دیگران را در پی داشته باشد، از نظر اخلاقی قابل دفاع است. افراد به نیت عمل اهمیت می دهند و نه به پیامد آن.
مرحله 4- جهت گیری حفظ نظم اجتماعی
درست بودن برحسب عمل کردن به وظیفه، نشان دادن احترام به مراجع قدرت و حفظ نظم اجتماعی تعریف می شود. هر انسانی موظف است که به تعهدات خود به گونه ای که جامعه تعیین کرده است، عمل نماید.
سطح 3- پس عرفی (13 سالگی به بعد)
رسیدن به این سطح نشانه ای از رسیدن به اخلاق واقعی است. در این سطح فرد متوجه می شود که ممکن است بین دو معیار پذیرفته شده اخلاقی تضاد وجود داشته باشد. او ضمن احترام به قوانین ممکن است از نارسایی برخی از آن ها آگاه شده و دریابد که افراد دیگر ممکن است عقاید و ارزش های متفاوتی داشته باشند.
مرحله  5 - جهت گیری قراداد اجتماعی
افراد قوانین و مقررات را ابزارهای انعطاف پذیری برای پیشبرد اهداف انسانی می دانند. این آگاهی وجود دارد که چنین قواعدی مطلق نیستند و گاهی اوقات ناعادلانه اند. به عبارتی ممکن است صحت و حقانیت بعضی قوانین مورد تردید قرار گیرند.
مرحله  6- جهت گیری اصول اخلاقی همگانی
عمل درست توسط اصول اخلاقی خودبرگزیده وجدان تعریف می شود که صرف نظر از قانون و قرارداد اجتماعی، در مورد تمام بشریت معتبر است. این ارزش ها، مقررات اخلاقی انتزاعی هستند. افراد معمولا این اصول را برای همه انسان ها به طور برابر قابل اجرا می دانند و معتقدند که ارزش و شرافت هر فردی باید محترم شمرده شود.
دوره های شکل گیری دین و مذهب در نوجوانان  
در نوجوانی شاهد تغییرات و تحولات زیادی از جمله تغییرات شناختی هستیم. از این رو شکل گیری دین و مذهب در نوجوان چند دوره را طی می کند: 1- دوره بیداری دینی: در  این دوره، نوجوان علاقه مند است مثل والدین خود، آداب و مراسم دینی را انجام دهد. همین اعمال موجب افزایش رغبت دینی در او می شود. از این رو، شایسته است اماکن عبادی دارای جاذبه باشد تا نوجوان را جذب کند.
2- دوره تردید دینی: در این دوره، او به انتقاد مفاهیم دینی می پردازد و سوالاتی به ظاهر کفرآمیز مطرح می کند; اگر خدا نباشد چه می شود، چرا خدا دیده نمی شود؟ او مراسم مذهبی را مورد انتقاد قرار می دهد بدون این که آن ها را مردود بشمارد.
3 -  دوره بازسازی دینی: نوجوان احساس می کند که به حقایق دینی تازه ای نیاز دارد، اما متفاوت از آنچه والدینش بدان معتقد بودند. برای این منظور، ممکن است به گروه های دینی خاص گرایش پیدا کند. در این جا نقش محیط و اولیا و مربیان روشن می شود و باید زمینه سالم را برای او فراهم کنند. نوجوانی که در دوره تردید دینی به سر می برد و می خواهد زیربنای دین خود را با عقل و استدلال بسازد، نیاز شدیدی به کمک اولیا و مربیان دارد. فقدان ارشاد آن ها یا ارشاد با شیوه غلط موجب می شود نوجوان راه خطا در پیش می گیرد. البته در این زمینه، نباید از نقش محیط و دوستان غفلت کرد. 
دیدگاه یادگیری اجتماعی
طرفداران این نظریه به ویژه میشل، بندورا بخش  عمده ای از بررسی های خود را به چگونگی رشد اخلاق اختصاص داده اند. از نظر آن ها رفتار اخلاقی بیشتر تحت تاثیر شرطی کنشگر و یادگیری مشاهده ای شکل می گیرد. به بیان دیگر احتمال تکرار رفتارهایی که توسط اطرافیان مجازات شده اند، کاهش می یابد در حالی که رفتارهای تقویت شده احتمال تکرار بیشتری دارند. همچنین مطابق نظر بندورا، الگوهای زنده، کاراکتر فیلم ها و  شخصیت های اجتماعی در گسترش ارزش ها نقش موثری دارند.
طرفداران این نظریه، رفتار اخلاقی را وابسته به موقعیت می دانند و آن را به یک صفت ثابت، ویژگی پایدار یا مرحله خاصی از رشد نسبت نمی دهند. بدین ترتیب در یادگیری اجتماعی، رشد اخلاق یک فرآیند مرحله ای نیست، بلکه مجموعه ای از رفتارهای اکتسابی است که تحت تاثیر تاریخچه ای از برنامه های تشویق، تنبیه و مشاهده الگوهای متنوع شکل گرفته و به صورت عادت درآمده است.
عمده ترین تحول اخلاقی نوجوانان، انتقال آن ها از اخلاق پیش عرف به عرفی است. نوجوانان بسیاری به معیارهای اخلاقی والدین و مراجع قدرت حساسند و معتقدند که قوانین در جهت حفظ نظم اجتماعی تدوین شده است. پاره ای از نوجوان ها، ارزش های اخلاقی جامعه را درونی ساخته و به آن پای بند شده اند. البته صرف وجود انگیزه قوی در این جهت به منزله آن نیست که نوجوان در هر شرایطی به تناسب اعتقادات اخلاقی خود عمل کند.
رشد اجتماعی
خصوصیات اجتماعی

نوجوان می کوشد که اظهار وجود کند و خود را نشان دهد. از پذیرش خود توسط گروه های اجتماعی لذت   می برد. همانند سازی او بیشتر در جهتی است که پذیرش دیگران را به همراه داشته باشد. سعی می کند به هر ترتیبی شده خود را برتر از دیگران جلوه دهد. با علاقه و تمایل برای مستقل زندگی کردن، اولین قدم ها را به سمت بزرگسالی برمی دارد. او در تلاش است تا تسلط خانواده را به ترتیبی بر خود کم کند و موقعیت خود را به تثبیت برساند. در این دوره به ارزش مقررات و روابط اجتماعی پی می برد و برای رعایت آن ها می کوشد. برای زیستن در اجتماع آمادگی به دست آورده و نحوه سازگاری با اجتماع را می آموزد.
او به گروه های اجتماعی گرایش پیدا می کند و سعی دارد در فعالیت های آنان شرکت کند و نقش هایی نیز بر عهده می گیرد. دوستان و آشنایان را در بیشتر مواقع جانشین خانواده می کند. نگرش و بینش اجتماعی او موجب درک و شناخت چگونگی روابط خود و دیگران می شود و او را به سمت شناخت بهتر و کسب تجربیات خاصی هدایت می کند. حالت برتری جویی و تمرد در وی هویدا می شود و سعی   می کند بر علیه کنترل اجتماعی و خانوادگی سرکشی کند. از قوانین دست و پاگیر که موجب جلوگیری از فعالیت های مختلف وی شوند، سرپیچی   می کند. علاقه مند است که بیشتر وقت خود را با گروه همسالان سپری کند. دوست دارد با دوستان و همسالان خود رقابت کند و تلاش می کند با کسب برتری، موقعیت اجتماعی خود را تثبیت کند. به افکار خود پای بند بوده و در مقابل جهت گیری های مخالف، پایداری نشان می دهد. در این دوره خود را برای ایفای نقش آماده می کند و تلاش دارد تجربیات لازم را به دست آورد. بارزترین روحیه او، حس استقلال طلبی است. دوست دارد که وابستگی به دیگران را کاهش دهد و با مقررات و مراجع قدرت کم و بیش به مخالفت می پردازد و از قواعد و مقررات اخلاقی و اجتماعی که موجب رشد و تکامل شخصیت او شود، پیروی کرده و از شخصیت های موفق تقلید می کند. سعی می کند اختلافات خود را با بزرگسالان حل کرده تا از این طریق موقعیت خود را مستحکم کند و مورد تایید قرار بگیرد. او دوست دارد با ایجاد هماهنگی و تعادل بین خواسته ها و امیال و کشمش های متضاد و گوناگون خود، هویت خویش را نمایان کند و به تثبیت برساند. او همواره در پی آزمایش و تلاش جدید است و هیچ توجهی به دشواری ها و مشکلات ناشی از تجربیات نوین خود ندارد. علاقه مند است کارهای جدی، مشکل و بااهمیتی انجام دهد و مسوولیت قبول کند تا هرچه بیشتر مورد قبول دیگران قرار گیرد.
رفتار اجتماعی پسر از مراحلی تشکیل شده که  می توان آن را به اختصار چنین برشمرد: الف) مرحله تقلید که تا 16 سالگی پایان می یابد. مرحله ای است که نوجوان از دوستان و همسالان پیشرو و نیرومند خود تاثیر گرفته و دوست دارد رفتار و کردار آن ها را الگو قرار داده و تقلید کند. ب) مرحله افتخار به شخصیت نام دارد که از 16 سالگی شروع می شود. در این مرحله او تمام سعی و کوشش خود را بر پیشی گرفتن بر دوستانش متمرکز می کند به حدی که به کینه توزی و دشمنی نیز منجر می شود. ج) مرحله تعادل اجتماعی   می باشد که از اواخر نوجوانی شروع می شود و مصادف با کاهش سرکشی و اعتدال در رفتارش است.
رفتار اجتماعی دخترها نیز مراحلی دارد:
 الف) مرحله اطاعت که پیش از نوجوانی آغاز شده و تا اوایل آن ادامه می یابد. در این مرحله دخترها از معیارهای بزرگترهای خانواده و خویشاوندان پیروی می کنند و برای جلب رضایت خاطر والدین و اطرافیان تظاهر به کمرویی می کنند.
ب) مرحله اضطراب، در این مرحله تعادل نوجوان به سرعت به هم خورده و با کمترین چیزی آشفته یا هیجان زده می شود. ناامیدی و یاس یا خویشتنداری علائم این مرحله از رفتار اجتماعی دختران است.
ج) مرحله تقلید از پسران که از 15 تا 17 سالگی ادامه دارد. در این مرحله بعضی از خصوصیات، رفتار، کردار و عملکرد پسران را مورد تقلید قرار می دهند و در نهایت .
د) مرحله تعادل اجتماعی که نشانگر پختگی اجتماعی است، در اواخر نوجوانی ظاهر می شود.

 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar