مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۱٠/٢٦

ازجمله موضوعات مورد توجه انسان در راه رسیدن به سعادت و کمال، برخورداری از سلامت نفس ، آرامش وبه تعبیر علم امروز،بهداشت روان می باشد .سلامت روانی هم به عنوان هدف و هم به عنوان وسیله ای لازم برای حرکت انسان به سوی کمالات و مراتب بالای انسانی همواره مورد توجه بشر بوده است . یکی از عوامل بهداشت روانی و همچنین یکی از نشانه های آن داشتن ارتباطات سالم بین فرد و دیگران می باشد . از میان انواع روابط میان- فردی مانند رابطه والدین و فرزند ، رابطه با همسالان ، روابط اجتماعی و ... ، می توان به رابطه دوجنس انسان یعنی زن ومرد توجه خاص نمود .


 تاثیر نوع ارتباط با جنس مخالف با بهداشت روانی دانشجویان

ازجمله موضوعات مورد توجه انسان در راه رسیدن به سعادت و کمال، برخورداری از سلامت نفس ، آرامش وبه تعبیر علم امروز،بهداشت روان می باشد .سلامت روانی هم به عنوان هدف و هم به عنوان وسیله ای لازم برای حرکت انسان به سوی کمالات و مراتب بالای انسانی همواره مورد توجه بشر بوده است . یکی از عوامل بهداشت روانی و همچنین یکی از نشانه های آن داشتن ارتباطات سالم بین فرد و دیگران می باشد . از میان انواع روابط میان- فردی مانند رابطه والدین و فرزند ، رابطه با همسالان ، روابط اجتماعی و ... ، می توان به رابطه دوجنس انسان یعنی زن ومرد توجه خاص نمود .

بنا بر سنت آفرینش هر موجود زنده ای از دو جنس نر و ماده یا مونث و مذکر تشکیل می شود که هر یک از آن دو برای یافتن کمال نوعی خود به ناچار نیازمند داشتن رابطه و تعامل با جنس مقابل خود می باشد و به همین دلیل و بنا بر همان سنت ، گرایش به سمت جنس دیگر در نهاد او قرار داده شده است . انگیزه و میل جنسی همانند سایر انگیزه های بنیادین آدمی، بخش جدایی ناپذیر ماهیت زیستی - روانی - اجتماعی او را تشکیل می دهد و روشن است که کیفیت ارضای این انگیزه نقش بسیار مهمی را در سلامت فرد و اجتماع و دستیابی به آرامش و آسایش را ایفا می کند( نیکخو و آوادیس یانس ، 1383).

 اما همانطور که روشن است بهره مندی از فواید  موجود در رابطه بین دو جنس منوط به وجود شرایط مساعد و مناسب و البته داشتن مهارت صحیح ارتباطی می باشد ، چه اینکه درعین حالی که داشتن یک رابطه مناسب با جنس مخالف آثار و فواید جسمی ، روانی و اجتماعی  به همراه دارد ، وجود روابط معیوب و نابهنجار نیز می تواند موجب بوجود آمدن اثرات منفی و زیانبار در انسان گردد . بنا براین عدم شناخت دقیق انگیزه جنسی و شیوه های درست و اخلاقی ارضای آن  می تواند موجب بسیاری از ناخرسندی ها و کجروی های فردی و متعاقب آن  موجب نابسامانی های اجتماعی شود ( نیکخو و آوادیس یانس ، 1383) .

بنابراین ارائه اطلاعات مفید در جهت آموزش مهارت های ارتباطی بین دو جنس می تواند یاری دهنده باشد . به قول « آکایا » آموزش جنسی یک ضرورت برای همه موسساتی است که به جوانان همه جهان رسیدگی می کنند .ارتباط با جنس مقابل از دیرباز تاکنون تحت عنوان عمومی و متعارف « ازدواج » شناخته شده و رسمیت یافته است، به این شکل که یک مرد با یک زن قراردادی برای ارتباط ، صمیمیت و زندگی و برای مدت نامحدود برقرار می سازند . در هر فرهنگی  و بنا بر آداب و رسوم  هر قومیتی شیوه انتخاب فرد مورد نظر از جنس مقابل و همچنین چگونگی برقراری رابطه با او متفاوت وگاهی هم متضاد است ، اما به هر حال ، ارتباط مقبول ، عرفی و سالم جنسی مانند بسیاری دیگر از خواستنی های انسان ( صرف نظر از تنوع فرهنگی ) مستلزم محدودیت هایی می باشد ، چنانکه در کشورهایی مانند آمریکا نیز که  فضای آزاد برای ارتباطات دو جنس به گونه ای فراهم می باشد که حدود 50 تا 80 درصد دختران و پسران نوجوان در آن پیش از ازدواج در فعالیتهای جنسی شرکت دارند (آرال و کیست ، 1989)   ، با این حال محدودیتهای اخلاقی ، عرفی و قانونی  برای این خواسته و غریزه انسانی وجود دارد چرا که معضلاتی چون انحراف جنسی ، خیانت ، تجاوز به عنف ، آزار جنسی ، کاهش ازدواج ، کاهش موالید و... ناشی از عدم مدیریت صحیح روابط بین دو جنس شناخته می شود. 


 در کشور ما نیز مساله روابط دختران و پسران قبل از ازدواج به عنوان یکی از مسائل مبتلابه و در عین حال چالش برانگیز می باشد .درایران طبق چندین تحقیق به عمل آمده مشخص شده است که حدو 30 تا 70 درصد نوجوانان به نوعی با مساله دوستی با جنس مخالف درگیرند (گلزاری ، 1383) همچنین در یک تحقیق گسترده که روی 75 هزار نفر از جوانان و نوجوانان 14 تا 19 ساله در سراسر کشور انجام شد ، % 45 از نمونه ها عنوان کردند که مسائل جنسی فکرشان را آزار می دهد و % 35 مطرح نمودند که به خاطر مسائل جنسی گاهی به درد سر افتاده اند (میر باقری ،1381).


 با وجود اینکه نوع ارتباط بین دوجنس نگرانی هایی را در جوامع مختلف بوجود آورده و حتی به عنوان نشانه برخی معضلات و نابهنجاری ها و نیز نتیجه آن شناخته می شود ، با این حال هنوزاختلاف نظر در مورد بهترین راه ها برای برقراری ارتباط مناسب بین دوجنس وجود دارد . در عین حال هنوز مناسب ترین روش ارتباطی شناخته شده و مقبول در هر فرهنگی ازدواج می باشد .رابطه ای که در آن انسان می تواند بهترین و کامل ترین رابطه جنسی را که همانا ارتباطی است که پس آیند عشق باشد بیابد و بتواند با فرد مورد نظر رابطه ذهنی و عاطفی پیدا کرده و سپس برای پاسخگویی به این عاطفه به برقراری ارتباط جسمی برسد (رحمانی ، 1384). برای اینکه انسانها از این نظر نیز رشد کنند و به چنین فرهنگی برسند ، آموزش جنسی درست و مثبت و همچنین فراهم کردن زمینه های اجتماعی برای شکل گیری این فرهنگ انسانی یکی از راه هایی است که به نظر می رسد(رحمانی ، 1384) .


با توجه به مطالب ذکر شده در مورد روابط دوجنس  و اینکه در هرفرهنگی این نوع  از روابط  انسانی عموما  به دو دسته مشروع و غیر مشروع و یا عرفی و غیرعرفی تقسیم می گردد ، آیا می توان از نظر کارکرد و آثار هرکدام از این دو شیوه روابط در انسان تفاوت یا تفاوتهایی مشاهده نمود ؟
آنچه که می توان آن را به عنوان یک ملاک و نشانه عمومی برای تعریف و مشخص نمودن روابط غیر عرفی  نام برد ، عدم تعهد نسبت به یک فرد خاص از جنس مخالف و همچنین تعدد روابط  و به اشتراک گذاری  آنچه که  در اصل مخصوص همسر و در چهارچوب  خانواده است ، می باشد .سوال اساسی در این تحقیق این است که آیا تفاوت در نوع وچگونگی داشتن رابطه با جنس مخالف ( از نظرعرفی یا غیرعرفی بودن ) و همچنین شدت این رابطه ، تفاوت در میزان بهداشت و سلامت روانی افراد را در پی دارد  یا خیر ؟

روش تحقیق
 این پژوهش کاربردی به منظور بررسی تاثیر« نوع ارتباط دختران دانشجوی شاغل به تحصیل در شهر تهران با جنس مخالف » در « بهداشت روانی » و همچنین رابطه بین « شدت رابطه با جنس مخالف » با « بهداشت روانی » آنان انجام شد . به همین منظور پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) همراه با پرسشنامه ای برای مشخص کردن نوع و شدت رابطه دختران با جنس مخالف (OSR) ارائه گردید . در این پرسشنامه منظور از ارتباط یا رابطه با جنس مخالف ، ارتباطی نامیده شده است که غیر از ازدواج ، عقد و نامزدی رسمی و نیز ارتباطی خارج از حد همکلاسی ، همکاری و یا آشنایی معمولی در فامیل است ، بلکه این رابطه ، رابطه ای است عاطفی و صمیمانه که اغلب دور از چشم خانواده صورت می پذیرد . این رابطه را چه در زمان مجرد بودن و چه پس از ازدواج می توان متصور بود . با توجه به این تعریف از رابطه با جنس مخالف چهار گزینه « اصلا با کسی رابطه نداشته و ندارم »،« به کسی علاقه دارم اما اونمی داند»،« قبلا داشته ام اما الآن ندارم » و « بلی هم اکنون رابطه دارم »  برای مشخص ساختن نوع رابطه آنها با جنس مخالف و همچنین جدولی برای تعیین شدت رابطه با جنس مخالف که از ارتباط غیر حضوری تا ارتباط جنسی را شامل می شود ، ارائه گردیده است . علاوه بر این تعدادی سوالات نگرش سنجی و خود اظهاری در مورد مساله رابطه با جنس مخالف قرار داده شد . به این ترتیب پرسشنامه تهیه شده  در میان نمونه 267 نفری که بصورت تصادفی و به روش خوشه ای چند مرحله ای از میان دانشجویان مجرد (زیر 25 سال) مشغول به تحصیل در دانشگاه های تهران انتخاب شده بودند اجرا گردید و نتایج استخراج شده با استفاده از روش تحلیل واریانس یک طرفه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .


یافته های تحقیق
اطلاعات به دست آمده با استفاده از روش تحلیل واریانس یکطرفه  مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان داد سطح بهداشت روانی و همچنین عزت نفس دانشجویانی که هیچ گونه ارتباط غیر عرفی با جنس مخالف نداشته اند در مقایسه با دانشجویانی که به نحوی دارای چنین رابطه ای بوده اند بالاتر است (01.0«P). در مورد پوشش، گروهی از آزمودنی ها که دارای «پوشش بیشتر» بودند نسبت به گروهی که دارای «پوشش کمتر» بودند به طور معنی داری از نظر بهداشت روانی(000.0=P) و همچنین عزت نفس(05.0«P) از سطح مطلوب تری برخوردار بودند. همچنین گروهی از آزمودنی ها که علاوه بر نداشتن رابطه غیر عرفی، از پوشش بیشتری نیز برخردار بودند، نسبت گروهی که علاوه بر داشتن رابطه غیر عرفی از پوشش کمتری برخوردار بودند، به طور معنی داری(001.0=P) از نظر بهداشت روانی و عزت نفس سطح بالاتری داشتند.
برخی یافته های توصیفی این پژوهش بدین قرار است : 95 درصد نمونه تحقیق زیر 25 سال سن داشته اند . 4و87درصد از کل آزمودنی ها مجرد و بقیه متاهل می باشند . 5و6درصد از کسانی که به نحوی با جنس مخالف رابطه داشته اند با هدف راهنمایی و استفاده علمی ،  1و28درصد باهدف شناخت برای ازدواج ، 8و 11درصد باهدف کجکاوی و شناخت جنس مخالف ، 9و37درصد با هدف دوستی ساده ، 4و12درصد با هدف تفریح و سرگرمی و 3و3درصد با هدف لذت و خوشگذرانی اولین رابطه را با جنس مخالف شروع کرده اند . 4و48درصد از افرادیکه دارای نوعی رابطه با جنس مخالف می باشند از ابتدا فقط با یک نفر رابطه داشته اند و بقیه آنان با بیش از یک نفر. 4و49درصد از افرادیکه دارای نوعی رابطه با جنس مخالف می باشند در حال حاضر همزمان فقط با یک نفر رابطه دارند و 9درصد آنان با بیش از یک نفر بطور همزمان رابطه دارند .
12/5 درصد از کسانی که به نحوی رابطه با جنس مخالف داشته اند، ارتباطشان فقط در حد داشتن ارتباط غیر حضوری(تلفن،چت،نامه و...) بوده است، 12/5 درصد آنان دارای ارتباط در حد قدم زدن وگفتگوی دراماکن عمومی باجنس مخالف بوده، 27/3 درصد دارای ارتباط در حد قرارگرفتن در اماکن خصوصی و خلوت (اتومبیل ، سینما و...) و گفتگوی صمیمانه بوده اند، 16/4 درصد آنها دارای ارتباط در حد تماس جسمی  کوتاه  مدت(بوسیدن ، بغل کردن و...) بوده اند، 7/8 درصد آنها  تا حد داشتن تماس جسمانی طولانی ارتباط داشته اند و 23/4 درصد آنها علاوه بر ارتباطات قبلی دارای ارتباط جنسی  نیز بوده اند. 57% از کسانی که به نحوی رابطه با جنس مخالف داشته یا دارند مهمترین هدف خود را با کسی که بیش از همه با او ارتباط داشته یا دارند ازدواج ، 31/1% دوستی ساده ، 7/3% تفریح و سرگرمی و4/6%  لذت و خوشگذرانی بیان کرده اند . از گروه فوق همچنین 61/4%  بیان داشته اند که از جنسیت خود زیاد یا بسیار زیاد راضی اند و 66/5 %از آنها بیان داشته اند که از ظاهر خود زیاد یا خیلی زیاد راضی اند .  در نهایت از گروه مورد اشاره ،  39% با اطلاع یافتن والدینشان نسبت به رابطه خود با جنس مخالف  ،کاملا  موافق ، /6 41% تا اندازه ای موافق هستند  و /5 19% آنها اصلا  موافق نیستند .


بحث 
یکی از آسیب های رابطه آزاد و خارج از چهارچوب و قیود شکننده بودن و عدم ثبات و پایداری است . در این گونه ارتباطات علاوه بر کم بودن ضمانت های اجتماعی و قانونی و یا گاهی خانوادگی برای ثبات و تعهد دو طرف رابطه ، عموما  تقید دینی و اخلاقی در دو طرف رابطه نیز میزان کمتری نسبت به موارد مشابه که دارای روابط عرفی هستند دارد. به همین علت شکست عاطفی در اینگونه رابطه محتمل تر است . از طرفی همراه با افزایش هیجانات تحریک کننده و کشیده شدن روابط غیر عرفی به روابط نزدیکتر بین دو جنس و در عین حال عدم اطمینان در مورد ثبات و تداوم این رابطه در کانون خانوده و رابطه زناشویی در آینده و همینطور بالا بودن احتمال خیانت و ترک شدن ، زمینه بروز التهاب و ناآرامی و یا ناکامی و شکست  بیشتر فراهم می گردد .
بحری با یک مطالعه توصیفی در دبیرستانهای جنوب تهران نشان داد که  /6  47% دختران مورد بررسی دوستی از جنس مخالف داشته یا دارند و دچار مشکلاتی شامل اضطراب ، ترس از آینده و افت تحصیلی ، احساس گناه ، نا امیدی ، افسردگی ، عصبانیت ، درگیری خانوادگی ، آبرو ریزی و رسوایی ، دستگیری توسط نیروی انتظامی ، مشکلات خواب ، مشکلات انحراف اخلاقی و از دست دادن دوستان خوب خود شده اند . همچنین مشکلات عاطفی و افت تحصیلی در دخترانی که دوستی از جنس مخالف دارند بیشتر است (بحری ، 1383) .


علاوه براین نگرانی در مورد از دست رفتن این ارتباطات و شکننده بودن آن و  به دنبال آن قطع امید ها و آرزوها و هدر رفتن انرژی روانی - عاطفی صرف شده در این روابط به دلیل بی اعتمادی دو طرفه و عدم اطمینان از انحصار عشق و عاطفه در بین دوطرف رابطه ، بر نگرانی ها و دغدغه های روانی دو طرف و به خصوص دختر می انجامد . نتایج پژوهش و تحقیقات انجام گرفته حکایت از آن دارد که زنان د رمورد روابط جنسی بیش از مردان گرفتار کشمکش و تعارض می شوند . اولویت زنان مغازله و معاشقه است ، نه مقاربت . این امر سبب می شود که دستخوش تعارض شوند زیرا وابستگی های عاطفی به معشوق سبب ساز ارتباط عمیق و آمیزشی می شود و چون نگرش زنان در رابطه با این مساله تفاوت اساسی با نگرش مردان دارد ، پس تشویش و دغدغه زنان بیشتر از مردان است . از جمله مسائل زنان می توان به اضطراب ، احساس گناه ، ناخشنودی و وابستگی های بیشتر به معشوق اشاره کرد (اسپرینگ ، 1384).


    نتایج تحقیقات انجام شده نشان می دهد که مردان گرایش بیشتری به ابزار تحریکی و مصنوعی چون فیلم ها ، کتاب های مستهجن و غیره نشان می دهند . این امر حاکی از آن است که مردان بدون وابستگی های عاطفی نیز می توانند به تمایلات جنسی خویش پاسخ دهند . بر اساس آخرین مطالعه صورت گرفته  54 %مردان ( آمریکا ) مدعی شده اند که دست کم درطول شبانه روز یک بار دستخوش تحریک جنسی شده اند . این رقم برای جنس مونث به میزان 19%بر آورد شده است و این خود نشان دهنده آسیب پذیری عاطفی بیشتر دختران در اینگونه رابطه ها است (اسپرینگ ، 1382).


به نظر می رسد که توجه و تمایل پسران به محدود بودن روابط  غیرعرفی به لذت جسمی و جنسی از جمله دلایل  ناپایداری روابط خارج از مسیر ازدواج می باشد . « یونگ » یک آمیزش موفق را، آمیزشی می داند که طرفین هم از نظر جسمی وجنسی ارضا» گردند و هم اروس ( آنچه فروید نیرو یا غریزه حیات می داند ) تغذیه کافی شوند ، یعنی از نظر احساسی مورد محبت قرار گرفتن و در واقع ارضای عاطفی شدن(رحمانی ، 1384) . این نکته نیز قابل توجه است که خود مردان و پسران نیز کسی را برای زندگی مشترک ( که مشتمل بر همه جنبه های نیاز های انسان است و نه فقط جسم ) می پسندند که احتمال تداوم و پایداری در آن بیشتر باشد . یونگ معتقد است که اهمیت زن در زندگی مرد به مدت زمانی بستگی دارد که با او به سر برده است . اگر مردی با زنی به مدت چهار ساعت با احساسی در حد متوسط ارتباط برقرار کند ، بیشتر تاثیر می پذیرد تا بودن با زنی دیگر با احساسی در حد عالی اما  به مدت پانزده دقیقه. پس اهمیت  مثبت و یا منفی  زن برای مرد به زمانی بستگی دارد که با او زندگی کرده ، نه به میزان احساساتش به آن زن.
 اگر باور کنیم که نیروی جنسی انسان نعمتی قابل احترام و در مواردی مقدس است ، در این صورت هر گونه بی حرمتی  منجر به ناچیز و پست شمردن این قوا مورد سرزنش و مقابله قرار خواهد گرفت  (رحمانی ، 1384). آنچه که در یک زن فاحشه مهیب و نفرت انگیز است ، تناقض رفتار و کردار او با طبیعت زنانه اوست . زیرا او شخصیت نهانی خویش را که باید به فردی خاص و انتخاب شده نمایان سازد ، به عموم و به هرمردی عرضه می دارد . این نفی زنانگی در هر مرد دقیق و حساسی بیزاری و نفرت می انگیزد  (گاست ، 1380).


به نظر می رسد آموزش به عنوان عنصر اصلی پیشگیری از بروز و گسترش روابط ناسالم بین دختران و پسران می بایست مورد توجه و نظر مسوولان امر قرار گیرد . یافته ها نشان می دهد که آموزش در نحوه نگرش دختران  ، در مشکل آفرین بودن دوستی آنان با جنس مخالف ، آگاهی ازقصد پسران از این دوستی ها ، آگاهی از حد  بی خطر بودن روابط ، عکس العمل دختران در زمان بهم خوردن دوستی ، عکس العمل خانواده ها در هنگام برملا شدن رابطه ها و چگونگی اقدام دختر برای شروع  دوستی مناسب موثر بوده است (صفوی و ریاضی وصاحب الزمانی ،1384) . از آنجا که این مساله نه فقط به عنوان یک مساله منحصر به کشور ما بلکه یک موضوع فراملی و جهانی است  ، ضرورت استفاده ازفرهنگ غنی ایرانی - اسلامی برای ارائه راه حل های مناسب روشن می گردد .

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar