مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۱٠/٥

   خشونت با زنان دارای سابقه تاریخی و فرهنگی است و وجود آن در دوره ها و جوامع مختلف مشخص شده است. هرچند که در ابتدا نگاه متوجه خشونت خانوادگی با زنان بود، بر اثر فعالیت گروه های مختلف مشخص شد که خشونت با زنان فقط به خانواده منحصر نمی شود و در جامعه و نهادها و سازمان های آن نیز وجود دارد.


 

خشونت با زنان در ایران

   خشونت با زنان دارای سابقه تاریخی و فرهنگی است و وجود آن در دوره ها و جوامع مختلف مشخص شده است. هرچند که در ابتدا نگاه متوجه خشونت خانوادگی با زنان بود، بر اثر فعالیت گروه های مختلف مشخص شد که خشونت با زنان فقط به خانواده منحصر نمی شود و در جامعه و نهادها و سازمان های آن نیز وجود دارد.

 

 سازمان ملل خشونت را چنین تعریف کرده است: ...< اصطلا ح خشونت علیه زنان به معنی هر نوع عمل خشونت آمیزی است که بر اختلا ف جنسیت مبتنی باشد و به آسیب یا رنج بدنی، جنسی یا روانی زنان بینجامد، یا احتمال منجرشدن آن به این نوع آسیب ها و رنج ها وجود داشته باشد. از جمله تهدید به اینگونه اعمال، زورگویی یا محروم سازی خودسرانه از آزادی، خواه در ملا  عام روی دهد و خواه در زندگی خصوصی) >قطعنامه 104/48 مجمع عمومی 20 دسامبر 1993

 

1- زمینه ها و عوامل موثر بر خشونت:

1-1- زمینه های قانونی خشونت:

     از دید قانون در خانواده مردان دارای نظارت و قیمومیت بر زنان بوده و ریاست خانواده برعهده آنان است، حقوقی که مردان در رابطه با همسر خود دارند، بسیار بیشتر از زنان بوده و بسیاری از محدودیت ها را برای زنان به وجود می آورد. قوانینی که به مرد اجازه کار همسر، اجازه سفر همسر و اجازه تحصیل همسر را می دهد و همچنین عهده داربودن مسائل اقتصادی خانواده و دادن نفقه به زن جملگی مردان را در خانواده دارای موقعیتی برتر از زنان می سازد. نبود امکانات قانونی برای زنان جهت جدایی در هنگام وجود خشونت، وابستگی زنان به شوهر خشن در خانواده از لحاظ مادی، نبود قوانین خاص در مورد خشونت های خانگی و نبود حمایت برای قربانیان خشونت همه از موارد مساله ساز در مورد خشونت هستند.

 

     1-2- زمینه های فرهنگی خشونت:

   نگرش های فرهنگی خانواده های ایرانی براساس تحمل و تبعیت زنان و فرزندان از درخواست های شوهر - پدر شکل گرفته است و خشونت های روزمره و محدود به عنوان تربیت در نظر گرفته می شود. در نتیجه در بسیاری از اوقات فرد تحت خشونت، درکی از ستم وارد بر خود ندارد.

 

       1-3- کمبود حمایت و پشتیبانی اجتماعی:

     تاکنون نه از طریق قانون و نه از روش های دیگر هیچ نوع حمایتی از زنان و کودکان تحت خشونت خانوادگی صورت نگرفته است. بدین ترتیب زنانی که از لحاظ اجتماعی، اقتصادی و روانی تحت پوشش هیچگونه حمایتی نیستند، باید رفتار خشن مرد را تحمل کرده و حتی از شکایت علیه او خودداری کنند، زیرا در صورت شکایت و مجرم نشان دادن مرد همیشه احتمال تشدید خشونت ها وجوددارد. تاکنون با جرائم مربوط به خشونت خانگی مانند جرائم عمومی برخورد شده و هیچ نوع کمک مددکاری، مشاوره ای و یا انواع دیگر حمایت جهت نظارت بر رفتار افراد در درون خانواده دیده نشده است.با توجه به عوامل فوق به دلیل تایید قانونی، به دلیل نگرش موجود در جامعه و به جهت نبود هر نوع حمایتی در ایران خشونت علیه زنان چه در خانه یا محیط کار یا خیابان هنوز وجود داشته و تغییری در آن به چشم نمی خورد.

 

       2- خشونت علیه زنان در ایران:

  یکی از مشکلا ت عمده ای که در ایران در مورد خشونت علیه زنان وجود دارد، کمبود اطلا عات و آمار در این حوزه می باشد. تا چند سال قبل پدیده خشونت علیه زنان اصلا مورد توجه نبود. در مورد پدیده هایی مانند روسپیگری سکوتی حاکم بود که از هر نوع بحث درباره آن جلوگیری می کرد. امروزه مفاهیم فوق وارد گفتار علمی و افکار عمومی شده است، اما هنوز در زمینه آمار و اطلا عات کمبودهای فراوان وجود دارد.مردان در خانواده ایرانی به عنوان نان آور و رئیس و سرپرست خانواده در نظر گرفته می شوند و دارای حقوقی به مراتب بیشتر از همسران و فرزندان خود هستند. در سطح جامعه نیز مردان از زنان حضور و فعالیت بیشتری دارند. حضور دختران و زنان جوان هرچند که در متروپل تهران اجتناب ناپذیر است، اما در بسیاری از شهرهای درجه دو و سه اصولا تحرک دختران و زنان در خیابان و پارک با نگرش منفی نگریسته می شود و نظارت شدیدی از جانب خانواده و همسایگان بر روی تحرک آنان وجود دارد. در اماکن شغلی نیز مردان در موقعیتی برتر از زنان قرار دارند، در نتیجه می توان سه سطح خشونت علیه زنان را در خانواده، در اماکن عمومی و مراکز اشتغال مورد بررسی قرار داد.

 

        2-1- موقعیت زنان در خانواده:

خانواده در ایران دارای اهمیت بسیار زیادی است. در نظرسنجی ها 92 درصد زنان و 95 درصد مردان اهمیت خانواده را در زندگی بسیار زیاد می دانند. این در حالی است که در خانه با انواع خشونت علیه زنان مواجهیم. از خشونت های <ساده> جسمی، مانند هل دادن، سیلی زدن، کشیدن مو و نظایر آن تا انواع شدید خشونت که باعث مراجعه به درمانگاه و بیمارستان به علت شکستگی و یا خونریزی می شود تا خشونت روانی یعنی تحقیر و فحاشی به زن و اقوام او، تهدید به صدمه زدن، تهمت های نابجازدن و سوءظن شدید داشتن و سایر موارد خشونت روانی. همچنین با سایر خشونت ها مانند خشونت اقتصادی )در مضیقه مالی قراردادن همسر(، خشونت اجتماعی )در انزوا و حبس قراردادن( و همچنین با انواع خشونت های جنسی و تجاوزات جنسی )به معنای برقراری رابطه بدون تمایل زن( روبرو هستیم، اما به علت آنکه بسیاری از مفاهیم خشونت برای زنان آشنا نیست و به دلیل تربیت گذشته، تکیه آنها تنها بر خشونت های شدید جسمی است.در جامعه تصورات غالبی از ویژگی های مردانه وجود دارد که در آن پرخاشگری و رفتارهای خشن مردان )با حفظ شروطی( مقبول است و در خانواده که ریاست آن با مرد است، خشونت با حق تربیت مرد بر زن و فرزندان یکسان در نظر گرفته می شود. تمکین به درخواست همسر حتی اگر در جهت محدودکردن آزادی های فردی و اجتماعی زن باشد، مورد تایید جامعه است.

 

 همین امر بر طبق سنت ها در اماکن عمومی نیز وجود دارد. از آنجا که مکان طبیعی زندگی زنان در خانه است، بودن آنان در خیابان بخصوص در ساعاتی از روز یا در اماکنی خاص چندان پسندیده نیست و به عنوان رفتار نابهنجار زنانه تلقی می گردد. در نتیجه گناه خشونتی که در این مواقع بر آنان وارد می شود، به رفتار آن نسبت داده می شود.در بسیاری از خرده فرهنگ های قومی گناه قربانی تجاوز بیشتر از مجرم است. او نماد آبروی بر باد رفته خانواده است و تنها از طریق کشتن قربانی امکان زندگی برای سایر اعضای خانواده وجود دارد.علل تحمل خشونت خانوادگی توسط زنان، ترجیح شرایط موجود زندگی نسبت، به شرایط بعد از طلا ق یا جدایی است. زنان در خانواده و زیر سرپرستی مرد باقی می مانند تا از لحاظ اقتصادی تامین بوده، از تحقیر اجتماعی ناشی از طلا ق به دور بمانند و از فرزندان خود جدا نشوند.زنان در خانواده های خشن در مخاطره ابتلا به بیماری های روانی، صدمات فیزیکی و جراحات، سقط جنین، از دست دادن اعتماد به نفس و نظایر آن قرار دارند و از این رو باید به نیازهای زنان تحت خشونت خانوادگی به شکل حمایت و پشتیبانی اجتماعی توجهی خاص مبذول داشت.

 

 2-2- موقعیت زنان در خیابان و محیط کار:

    

در خیابان و مکان های عمومی زنان مجبور به رعایت برخی از قوانین نانوشته اند. برگشت به خانه قبل از تاریکی هوا، حرکت در معیت یک همراه مرد، دوری جستن از نقاط تاریک و کم رفت و آ مد از جمله موارد فوق است.

 

دختران و زنان در خیابان با انواع متلک های مردان روبهرویند: از ستایش ظاهر و زیبایی تا بیان کلمات مستهجن، نگاه کردن شهوانی، لمس بدن در تاکسی یا مینی بوس، عریان نمایی بدن در کوچه ها و اماکن خلوت و نمایش آن به زنان و دختران، بوق زدن برای زنانی که در خیابان در انتظار وسیله نقلیه عمومی اند، ویراژدادن در خیابان ها و بزرگراه ها برای دختران جوان راننده، ربودن دخترانی که با وسیله نقلیه عمومی در سطح شهر در حرکت هستند، تجاوز به آنان یا قتل آنان و همچنین قتل زنانی که به چشم مردان در خیابان تن فروشی می کنند، از جمله این موارد است.

   

   

    در این مورد باید به دو بار قربانی بودن روسپی توجه داشت؛ که یک بار قربانی فحشا در جامعه ای می شوند که مردان آن نیاز خود را با رابطه جنسی از طریق زنان روسپی برآورده می کنند و تن به کالا یی قابل فروش بدل می شود و بار دیگر به عنوان قربانی قضاوت مردانی که نه به دنبال مجازات متقاضی کالا ، بلکه به دنبال مجازات عرضه کننده کالا یند.

   

   

    در محیط کار نیز نداشتن اعتماد به نفس، موقعیت پایین در سلسله مراتب اداری، ارتباط نداشتن با شبکه های قدرت که معمولا مردانه هستند، باعث بی قدرتی زنان در برابر مزاحمت در محیط کار می شود. مزاحمت در محیط کار معمولا با قول پاداشی مادی پس از برقراری رابطه یا مخاطره اخراج و تنزل شغلی همراه است.

 نکته مهم این است که به دلیل موقعیت پایین زنان در سازمان ها، تظاهر شدید به اخلا ق گرایی در محیط های کار و همچنین وابستگی اقتصادی زنان به درآمدهای خود و خجالت از بیان نوع اتفاقات، شانس شکایت و دادرسی بسیار ناچیز است. اگر روش مواجهه زنان با مزاحمت در خیابان تغییر مسیر، امتناع از حرکت در ساعات خلوت و شبانه و مکان های دورافتاده است، در محیط کار نیز به ناگزیر می کوشند از همکاران مرد دوری جسته، از مجاورت با آنها و تنهاماندن در اتاق خلوت امتناع ورزند.

 

     2-3- امکانات قانونی و اجتماعی در دسترس زنان:

در برخی از قوانین ایران مانند قانون خانواده و مجازات اسلا می تفاوت های مشخص میان زن و مرد مشاهده می شود. این تفاوت ها براساس قبول نابرابری طبیعی میان زن و مرد شکل گرفته است.

در خانواده حقوق پدران بر فرزندان و همچنین همسر خود قابل مقایسه با حقوق مادر و زن نیست. ریاست خانواده به مرد قدرتی نابرابر با همسر می دهد. قدرتی که به او اجازه نظارت بر رفتار همسر، تردد او، انتخاب شغل، حق طلا ق بدون قید و شرط، حضانت و ولا یت بر فرزندان و حقوق دیگری را می دهد. زنان در اثر ازدواج برخی از حقوقی را که در صورت تجرد دارا بودند، از دست می دهند و نظارت بر رفتار خود را به همسر منتقل می کنند، بدون آنکه حقی مشابه شوهر را کسب کنند.

در اثر ازدواج، مرد موظف به پرداخت نفقه )خرج زن( و زن موظف به تمکین )برقراری روابط جنسی با مرد( است بدین ترتیب حق نظارت بر روابط جنسی، چگونگی برقراری رابطه و زمان آن به شوهر داده شده و زن اختیار بر جسم خود را از دست می دهد. عدم تمکین، یک علت مهم درخواست طلا ق از جانب مرد است و در صورت عدم تمکین، مرد موظف به پرداخت نفقه نیست.

 از لحاظ اقتصادی نیز باتوجه به درصد ناچیز زنان شاغل و درآمد پایین آنان و بدون دستمزدبودن فعالیت های بازتولیدی خانگی، دسترسی و نظارت زنان بر منابع اقتصادی خانواده ناچیز بوده و اهرم های اقتصادی در اختیار مردان است. برهم زدن این شرایط که به معنای ایجاد موقعیت های برابر برای زنان در جامعه و خانواده می باشد، نه فقط محتاج تغییرات قانونی است، بلکه در عین حال باید به راه های حمایت خاص از زنان و کودکان و دگرگونی های فرهنگی در جامعه نیز توجه داشت.

    

 

 

 

 

کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar