مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٩/٢۳

  چگونه ADHD میتواند در بروز مشکلات یاد شده دخیل باشد؟
الف) مسایلی که مستقیما به دلایل زیست شناختی و جسمانی از ADHD ناشی می شوند:
دوپامین یک نوع ماده شیمیایی است که به طور طبیعی در سلول های عصبی  انسان ها ترشح می شود و از جمله وظایف ان ایجاد احساس لذت و ارامش است. براساس اطلاعات به دست  امده این احتمال وجود دارد که به دلایل ارثی بعضی از افراد دجار کمبود دوپامین و یادگیرنده مربوط به ان باشند.


بیش فعالی (3)

  چگونه ADHD میتواند در بروز مشکلات یاد شده دخیل باشد؟
الف) مسایلی که مستقیما به دلایل زیست شناختی و جسمانی از ADHD ناشی می شوند:
دوپامین یک نوع ماده شیمیایی است که به طور طبیعی در سلول های عصبی  انسان ها ترشح می شود و از جمله وظایف ان ایجاد احساس لذت و ارامش است. براساس اطلاعات به دست  امده این احتمال وجود دارد که به دلایل ارثی بعضی از افراد دجار کمبود دوپامین و یادگیرنده مربوط به ان باشند. از ا نجاییکه الکل , کوکایین , هرویین , ماری جوانا , نیکوتین و مواد قندی هرکدام به نوعی موجب افزایش فعالیت دوپامین در سیستم  عصبی می شوند, لذا می توانند به طور موقت نیاز غیر طبیعی ا ین  افراد را به دوپامین رفع کنند . در نتیجه ممکن است احتمال ابتلای این افراد به رفتارهای اعتیاد  اور  افزایش یابد, رفتارهایی از قبیل اعتیاد شدید به الکل , کوکایین , هرویین, استفاده از دخانیات, ولع شدید به مواد قندی .
در پاره ای از مطالعات ذکر شده است از ان جا که افراد مبتلا به ADHD در عملکرد جسمانی دارای اختلالهایی ( بیش فعالی و اختلال هماهنگی ) هستند, وجود این اختلالها می تواند باعث افزایش حوادث رانندگی در انان شود و در واقع انها مشکلی از لحاظ کمبود معلومات درباره نحوه صحیح رانندگی ندارند.
ب) مسایلی که به طور ثانویه و به علت مشکلات روانی اجتماعی از ADHD ناشی می شوند:
خود درمانی از جمله مسایلی است که در ابتلای افراد ADHD به مواد مخدر و سیگار , نقش مهمی دارد. با توجه به  این  که نیکوتین و همچنین کوکایین از لحاظ نحوه عملکرد به داروهایی که برای درمان ADHD به کار می روند شباهت دارند, لذا احتمال می رود  ا فراد مبتلا به ADHD با مصرف سیگار و کوکایین , احساس بهتری پیدا کنند , به همین دلیل استفاده از این مواد را ادامه داده و گرفتار اعتیاد بشوند.
ADHD به دلیل خصوصیاتی که به وجود می اورد از قبیل بی توجهی, پرتحرکی ,  انجام افکار ناگهانی به توانایی اجتماعی فرد و موقعیت اجتماعی او لطمه شدیدی وارد می سازند و باعث می شوند که اعتماد به نفس افراد میتلا پایین بیاید. در مطالعه ای که بر عوامل موثر بر ایجاد اعتیاد در خانواده افراد مبتلا به ADHDانجام شده بود, مشخص شد  که مهمترین عواملی که در رابطه با اعتیاد به مواد مخدر, الکل و سیگار نقش ایفا می کند, اختلال در  عملکرد ا جتماعی است. این مساله باعث می شود ه توانایی های فرد در مسایل اجتماعی , در کنترل نفس , در انضباط و وقت شناسی کاهش پیدا بکند.
درمان های ADHD
چندین سال است که از درمان های دارویی برای درمان علایم ADHD استفاده شده  است. سه دارو از داروهای شناخته شده, موثرترین داروها برای بچه ها و بزرگسالان می باشد:
1- ریتالین
2- دکسترو امفتامین
3- پمولین یا سیلرت
در مورد بسیاری از افراد این  داروها, بیش فعالی انهارا کاهش داده و توانایی انان را برای تمرکز و یادگیری بهبود بخشید. داروها همچنین هماهنگی فیزیکی مثل دستخط و ورزش را نیز بهبود می بخشد. طبق تحقیقات اخیر این داروها همچنین به اختلال های همراه نیز کمک می  کند تا رفتارهای تخریبی و تحریک پذیری انها را کنترل کند.
متاسفانه زمانی که مردم بهبود فوری می بینند فکر می کنند دارو تنها راه حل مورد نیاز  است. اما این داروها اختلال را معالجه نمی کنند و فقط به طور موقت علایم را کنترل می کنند. این داروها اعتیاد اور نبوده و نا گهان فرد را  ارام  نمی کنند. بلکه به بچه ها  کمک می کنند تا بیش فعالی و بی توجهی و سایر رفتارها را کنترل کنند . از هر 10 بچه 9 نفر به داروهای محرک پاسخ داده و بهبود می یابند. تاثیر دارو معمولا یک هفته پس از تجویز اثار دارو قابل مشاهده است. گاهی به نظر می رسد علایم بدتر شده و باعث تعچب والدین می گردد. والدین باید مطمئن شوند که بجه مقدار دقیق دارو را می خورد و در مدرسه ان را فراموش نکرده باشد.
روان درمانی
روان درمانی به مردم و افرادمبتلا به ADHD کمک می کند تا  خوشان را با وجود اختلال بپذیرند. در این فرایند والدین در مورد افکار و احساسات اشفته خود با درمانگر صحبت می کنند و راههای در دست گرفتن و کنترل احساسات خود را یاد می گیرند. درمانگر به انها کمک  می کند تا تغییراتی را در خود ایجاد کنند. شناخت درمانی و رفتار درمانی به مردم کمک می کند تا روی موضوعات انی کار کنند . به جای انکه به انها کمک کند تا احساسات و عملکرد خود را درک کنند به انها کمک میکند تا رفتار   خود را تغییر دهند . این حمایت می  تواند به صورت عملی باشد مثل کمک به هنری تا یاد بگیرد چگونه کارهایش را سروسامان دهد یا اینکه رفتارهای جدیدی را با دادن جایزه و پاداش به شیوه ای مطلوب تقویت کند.
اموزش مهارتهای اجتماعی
این اموزش ها به بچه ها کمک می کند تا رفتارهای جدید را یاد بگیرند. در اموزش مهارتهای اجتماعی درمانگر در مورد مدل های مناسب رفتاری مثل انتظار برای نوبت  شراکت در وسایل , تقاضای کمک یا پاسخ به  کنایه ها بحث و گفتگو می کند و به بچه ها فرصت عمل برای  این کار می دهد . برای مثال بچه یاد می گیرد تا از روی حالت صورت افراد صورت افراد و تن صدای انها پیامشان را دریافت کرده و پاسخ مناسبی بدهد. 
اموزش مهارتهای فرزند پروری
این اموزش توسط درمانگر در کلاسهای ویژه ارائه می شود و به والدین کمک می کند ابزار و تکنیکهای لازم را برای اصلاح رفتار فرزندانشان فرا  گیرند. یکی از این تکنیکها محروم کردن بچه ها در زمانی است که بسیار شلوغ و ناارام می شوند. در زمانهای محروم سازی بچه را از موقعیت اشفتگی منتقل کرده و برای مدت کوتاهی به تنهایی می نشیند. به والدین باید اموزش داد تا به بچه ها فرصت شایسته بودن را در هر روز بدهند و انها در یک فعالیت مطلوب یا ارام بخش شرکت کنند. در این زمان والدین فرصت می یابند تا ا نچه را که بچه به خوبی انجام می دهد بیرون کشیده و برای تقویت توانایی هایش به  او اجازه بدهند. یک راه موثر تغییر رفتار, استفاده از سیستم پاداش و جریمه می باشد.
والدین یا معلم باید تعدادی رفتارهای محدود بچه را که نیاز به تشویق دارد معین کنند, مثلا تقاضای اسباب بازی به  جای چنگ زدن ان یا تکمیل یک کار ساده. به بچه ها باید گفته شود که چه کاری را دقیقا انجام دهد تا جایزه بگیرد. جایزه باید یک چیز کوچک باشد و جرایم هم محرومیت از یک جایزه.
از سوی دیگر والدین باید موقعیت هایی را برای بچه ها فراهم کنند تا موقعیت هایی هرچند کوچک را کسب کنند. والدین ممکن است برخی از شیوه هایی که برای کنترل تنش به کار می رود فرا گیرند, مثل تکنیک های ارام سازی و تمریناتی برای بالا بردن میزان تحمل به طوری که به  ارامی در مقابل رفتار بجه ها پاسخ دهند.


راهبردهای اموزشی
بچه های مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعال نیازهای متنوعی دارند. بچه های مبتلا اغلب نیازمند برخی  مناسب سازی ها برای کمک به یادگیری هستند. برای مثال معلم باید دانش اموز را در محلی بنشاند که حداقل عوامل حواس پرتی در پیرامون او باشد و بچه بتواند این طرف و ان طرف حرکت کرده و انرژی اضافی خود را تخلیه کرده و یا سیستم قانون پاداش به  رفتار مناسب را ایجاد کند.  بسیاری از راهبردهای اموزشی روشهای خوبی هستند, پیشاپیش به دانش اموزان بگوییم که چه چیز یاد می گیرند, فراهم کردن وسایل و تابلوهای بینایی, دستور عمل های شفاهی و کتبی راه هایی هستند که به دانش اموزان کمک می کنند تا تمرکز پیدا کرده و بخش  های کلیدی درس را به خاطر اورند. دانش اموزان مبتلا اغلب نیازمند تکنیک هایی برای دیدن و کنترل رفتار خود می باشند.

چون مدارس نیاز دارند تا دانش اموزان بنشینند, توجه داشته باشند و مشغول کارهای خود باشند جای تعجب نیست که بسیاری از بچه های با مشکل ADHD در کلاس درس مشکل دارند. ذهن انها قادر به یادگیری است اما بیش فعالی و بی توجهی یادگیری انها را مشکل می کند. لذا بسیاری از انها در یک کلاس مردود می شوند و یا در سالهای اولیه از مدرسه  اخراج می گردند. خوشبختانه با وجود شرایط اموزشی مناسب و دارو و مشاوره از  این گونه اخراج ها می توان جلوگیری کرد.
نقش معلم
کودکان با اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی معمولا قبل از مدرسه کمتر شناسایی می شوند و بیشتر, وقتی به مدرسه و محیط اموزشی وارد می شوند مورد توجه قرار می گیرند.
دورویکرد اموزشی برای این دانش اموزان را بیان می کنیم:
1- ساختارمندی و کاهش محرکها:
از انجا که دانش اموزان با اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی بسیار تکانشگر هستند, برنامه های اموزشی انها باید بسیار ساختارمند باشد. برای این منظور , تمام فعالیت های اموزشی دانش  اموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی باید برنامه دار و ساختارمند باشد. این برنامه ریزی ماتع پرداختن به کارهای بیهوده و غیر مفید می شود. برناه ریزی در  فعالیتهای این دانش اموزان به ویژه در دوران ابتدایی بسیار حائز اهمیت است ولی به تدریج خود دانش اموز باید ضمن بهره مند شدن از راهبردهای مناسب , مسئولیت یادگیری و درس خواندن را به عهده بگیرد. از انجایی که دانش اموزان دارای این اختلال به  اسانی دچار حواس پرتی می شوند از این رو باید در محیط و شرایطی درس بخوانند که محرک های حواسپرت کننده در انها کم باشد. برای این منظور , محرک های مزاحم باید به حداقل برسند و محرک های مفید با قوت بیشتری ارایه شوند.
2- آموزش شناختی :
برخی از مولفان و صاحب نظران اظهار کرده اند که فنون اموزش شناختی می تواند برای دانش  اموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی نیز مفید باشد. این فنون به دانش اموزان کمک می کند تا مهارتهای حل مساله و کنترل خود را افزایش بدهند. اموزش شناختی بر مجهز کردن خود دانش اموز تاکید می کند. باید کاری کرد که خود دانش اموز مانع حواسپرتی اش بشود. برای این منظور لازم  است معلمان راهبردهای شناختی موثر و مفیدی را بیاموزند و سپس انها را به دانش اموزان خود یاد بدهند.
در اینجا یک مورد راهبرد شناختی مفید برای دانش اموزان را توضیح می دهیم:
خود نظارتی :
روشی شناختی است که در ان دانش اموز یاد می گیرد تا عملکرد خود را تعقیب کند و ان را ثبت کند. تاثیر اموزش خود نظارتی بر بهبود عملکرد حساب , املا و انشا نویسی مورد تایید پژوهشگران قرار گرفته است. برای مثال , دانش اموز تعداد واژه هایی را که در انشا نویسی به کار برده , می شمارد و انهارا در  جایی یادداشت می کند. باید به یاد داشته باشیم که خود نظارتی چیز جدیدی به مجموعه ی رفتارهای دانش اموز اضافه نمی کند, بلکه بر رفتارهای قبلی دانش  اموز تاثیر می گذارد. در این روش ,  دانش اموز از خود سوال می کند: ایا وقتی معلم درس می داد, حواسم جمع بود؟
سپس بر روی برگه یادداشت می کند بله یا نه. این فرایند می تواند به طور تصادفی در زمانهای مختلف انجام بگیرد.

کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar