مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی ****تماس ویزیت حضوری***** 09360565701
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٩/٢۳

 اضطراب بعنوان یکی از اختلالات شایع جامعه امروز است.گفته می شود 75%  از بیماریهای بدنی حاصل اضطراب و استرس می باشد. همچنین اضطراب به عنوان پدیده روان شناختی از عوامل ایجاد کننده اختلال روانی است. از این رو در سالهای اخیر توجه به پیشگیری و کنترل استرس و اضطراب و راهبردهای مقابله ای آن مورد توجه قرار گرفت و نشان داده شد این راهبردها نقش مهمی درکاهش اضطراب دارد....


 

تاثیر  درمان شناختی- رفتاری در کاهش اضطراب

 

اضطراب بعنوان یکی از اختلالات شایع جامعه امروز است.گفته می شود 75%  از بیماریهای بدنی حاصل اضطراب و استرس می باشد. همچنین اضطراب به عنوان پدیده روان شناختی از عوامل ایجاد کننده اختلال روانی است. از این رو در سالهای اخیر توجه به پیشگیری و کنترل استرس و اضطراب و راهبردهای مقابله ای آن مورد توجه قرار گرفت و نشان داده شد این راهبردها نقش مهمی درکاهش اضطراب دارد.

نوجوان ها و دانش آموزان دبیرستانی در معرض رویدادهای مختلفی در محیط خانه و مدرسه و در روابط با دوستان و همسالان خود قرار دارند. مسائلی چون نگرانی هایی درباره تحصیل، آینده شغلی، ازدواج، رضایت والدین، ایفای نقش خود در جامعه و از همه مهمتر تغییرات جسمی و جنسی ناشی از دوره بلوغ برای آنها اشتغال ذهنی بوجود می آورد در نتیجه ناخواسته دچار اضطراب و استرس می شوند. نوجوانی که دچار اضطراب حاد است احساس ترس ناگهانی بر او چیره می شود، گویی قرار است برایش حادثه بدی رخ بدهد. ممکن است بی قرار و ناآرام شود و علایم جسمانی مثل تهوع، سردرد، سرگیجه و استفراغ در او ظاهر شود. فراخنای توجه و حواسش منحرف می شود. از آنجایی که اضطراب سبب کاهش تمرکز و حافظه می شود در پیشرفت و روند تحصیلی تأثیر گذاشته موجب افت تحصیلی و یا شکست تحصیلی می شود. واکنش های اضطراب نوجوان شامل انزوای روانی، ناتوانی در انجام تکالیف درسی، علایم دائمی شبه جسمانی، دردهای مختلف ، اسهال، نفس تنگی و خستگی مفرد می باشد. مداخله درمانی باید خیلی زود، یعنی آن زمانی که ارتباط این عوامل علی هنوز آشکار است، شروع شود.

افراد برای مواجه با اضطراب از شیوه های مختلفی مانند روش های دارو درمانی و روان درمانی و ... استفاده می کنند. اما افراد با این اختلال به شکل های مختلفی برخورد می کنند. عده ای نسبت به علایم و نشانه های آن آگاهی ندارند و آن را با اختلال طبی اشتباه گرفته و به درمان جسمی مبادرت می ورزندو عده ای دیگر نسبت به درمان یا پیشگیری از آن اقدامی انجام نمی دهند، در نتیجه این اختلال شدت می یابد و ممکن است به اختلالات دیگر دچار شوند. بنابراین باید کمک کرد تا افراد هم نسبت به علایم و نشانه های اضطراب آگاهی یابند و هم اینکه ضمن تشویق برای درمان، از شیئه های مناسبی برای درمان و یا کاهش میزان اضطراب خود استفاده نمایند.

امروزه اکثر درمانرگان از راهبردهای مقابله ای شناختی - رفتاری برای درمان اضطراب استفاده می نمایند. با توجه به تأثیر این دو روش ها بر سلامت جسمی وروانی و با عنایت بر این مسئله که آموزش شیوه های مواجهه با اضطراب از جمله تکنیک های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله مفیدتر و آسان تر از سایر راهبردهای درمانی است و در ضمن اثرات منفی و عوارض جانبی مانند درمان های دارویی را ندارد. لذا پرداختن به شیوه های درمانی غیر دارویی مناسب و موثر و کم هزینه تر خواهد بود.

در این فصل با استفاده از داده های آماری به دست آمده از تحلیل کوواریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و بر اساس یافته های پژوهش در رابطه با سوالات تحقیق نتیجه گیری های لازم ارایه شده است. محدودیت ها و پیشنهاد های کاربردی مرتبط با موضوع پژوهش نیز از مواردی است که در این فصل به آن پرداخته شده است.

بحث ، بررسی ، نتیجه گیری

در این پژوهش پس از جمع آوری داده ها و انجام روش های آماری مناسب، با توجه به فرضیه های پژوهش نتایجی به شرح زیر به دست آمد :

فرضیه اول: بین آموزش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله ب میزان اضطراب پنهان تفاوت وجود دارد.

همانگونه که در فصل 4 دیده شد نتایج نشان داده که کاهش اضطراب پنهان تابع روش های آموزشی است و آموزش تکنیک های مهارت حل مسئله و آرمیدگی عضلانی بیشترین نقش را بر کاهش اضطراب پنهان دارد. نتایج میانگین تعدیل یافته حاصل برای متغیر وابسته اضطراب پنهان پیشنهاد می کند گروههایی که به روش های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله آموزش دیده اند در مقایسه با گروهی که آموزش ندیده یا گروه کنترل دارای اضطراب پایین تری هستند. نتیجه آنکه اثر آموزش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بر کاهش اضطراب پنهان یکسان است و تفاوتی ندارد. اما هر دو روش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله در مقایسه با گروه کنترل در کاهش اضطراب پنهان مؤثر بوده است. پس فرض صفر رد شده و فرض تحقیق پذیرفته می شود.

فرضیه دوم: بین آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بر میزان اضطراب آشکار تفاوت وجود دارد.

با توجه به داده های فصل 4 ، نشان داده شد که کاهش اضطراب آشکار تابع روش های آموزشی است و آموزش تکنیک های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بیشترین نقش را در کاهش اضطراب آشکار دارند. نتایج میانگین تعدیل یافته برای متغیر وابسته اضطراب آشکار پیشنهاد می کند گروههای که به روش های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله آموزش دیده اند در مقایسه با گروهی که آموزش ندیده یا گروه کنترل دارای اضطراب آشکار پایین تری هستند. نتیجه آنکه اثر آموزش مهارت حل مسئله با آرمیدگی عضلانی بر کاهش اضطراب آشکار یکسان است و تفاوتی ندارد. ولی بین میانگین دو روش  آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله با میانگین گروه کنترل در کاهش اضطراب آشکار تفاوت معنادار مشاهده می شود. پس فرض صفر رد شده و فرض تحقیق پذیرفته می شود.

فرضیه سوم: بین آموزش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بر میزان اضطراب کل تفاوت وجود دارد.

همانگونه که در فصل 4 آمده است کاهش اضطراب کل تابع روش های آموزشی است و آموزش تکنیک های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بیشترین نقش را بر کاهش اضطراب کل دارد. نتایج میانگین تعدیل یافته برای متغیر وابسته اضطراب کل پیشنهاد میکند گروههای که به روش های آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله آموزش دیده اند در مقایسه با گروهی که آموزش ندیده یا گروه کنترل دارای اضطراب کل پایین تری هستند. نتیجه آنکه اثر آموزش مهارت آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله بر کاهش اضطراب کل یکسان است ولی هر دو روش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله در مقایسه با گروه کنترل در کاهش اضطراب کل مؤثر بوده است. پس فرض صفر رد شده و فرض تحقیق پذیرفته می شود.

به طور کلی یافته های این پژوهش نشان داد که آموزش آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله در کاهش میزان اضطراب دانش آموزان دختر متوسطه مؤثر بوده است.

یافته های پژوهش حاضر با یافته های پژوهش های انجام شده در سالهای اخیر همسو می باشد. یافته های تحقیق حمید در سال (1382)، آزاد در سال (1380)، هروی و همکاران در سال (1382)، آرتور کانتر در سال (1975)، جیان مارومانزونی در سال (2008)، کلاس لامان در سال (2008)، نیز نشان دادند که روش آموزشی آرمیدگی عضلانی در کاهش اضطراب مؤثر بوده است.

یافته های تحقیق جعفری در سال (1382)، باباشهابی در سال (1386)، باباپور خیرالدین و همکاران در سال (1382) ، کهرازهی و همکاران در سال (1382) نیز در تحقیقات خود نشان دادند که روش آموزشی مهارت حل مسئله بر کاهش اضطراب مؤثر بوده است.

در مجموع پژوهش حاضر و پژوهش هایی که در سالهای اخیر انجام شد نشان می دهد که از راهبردها و مداخله های درمانی (شناختی- رفتاری) می توان برای پیشگیری و یا کاهش اضطراب استفاده نمود.

محدودیت های پژوهش

پژوهش حاضر مانند هر پژوهش دیگر محدودیت هایی داشته است که بیان آنها می تواند یافته ها و پیشنهاد های پژوهش را صراحت بخشیده و برای تحقیقات و پژوهش های بعدی جهت مقابله با عوامل محدود کننده ی روایی درونی و بیرونی کمک کننده باشد. محدودیت های این پژوهش می توان به شرح زیر خلاصه نمود :

2        در این پژوهش، برای اندازه گیری متغیر وابسته از آزمون اضطراب کتل استفاده شد. اگرچه این آزمون از روایی و اعتبار بالایی برخوردار بوده و در بسیاری از پژوهش ها مورد استفاده قرار گرفته است، اما در مجموع اعتبار آن به رعایت صداقت و دقت آزمودنی در پاسخ گویی به مواد آزمودنی وابسته است.

3        در این پژوهش نشان داده شد که آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله در کاهش میزان اضطراب موثر است. با وجود این، این پژوهش درباره پایداری اثرات مداخله در طول زمان چیزی به دست نمی دهد.

4        زمان برگزاری جلسات پایانی دوره آموزشی با امتحانات پایان ترم دانش آموزان تداخل پیدا کرد که این خود می تواند در روند مداخله و اجرای آزمون اثرگذار باشد.

5        تکنیک آرمیدگی عضلانی، تکنیکی است که زمان اجرای آن به محیط آرام و بی سر و صدا و .... نیاز دارد که این امر در مدرسه به راحتی حاصل نشد.

6        جلسات آرمیدگی عضلانی علاوه بر آنکه توسط درمانگر در جلسات آموزشی صورت می گیرد برای اینکه نتیجه بخش باشد باید توسط آزمودنی ها در منزل هم انجام شود که اطمینان صحت این امر، جز با اتکا به گفته های خود آزمودنی ها به گونه دیگر امکان پذیر نبود.

7        درمانهای شناختی- رفتاری مثل آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله هنوز در بین اکثریت مردم بالاخص قشر دانش آموز به عنوان روش درمانی جا باز نکرده است.

8        به دلیل اینکه حجم نمونه از سه دبیرستان انتخاب شده است، لذا هماهنگی با سه مدرسه و تشکیل جلسات آموزشی در یک ساعت معین با مشکلاتی رو برو بوده است که این خود در روند مداخله اثرگذار بوده است.

9        در تکنیک مهارت حل مسئله، بعضی از آزمودنی ها در مرحله اجرای راه حل در محیط خانه با موانعی رو برو بودند. در نتیجه این امر در روند مداخله اثرگذار بوده است.

پیشنهادات

15      تکنیک آرمیدگی عضلانی و مهارت حل مسئله برای کمک به طیف گسترده ای از افراد قرار گیرد. بنابراین پیشنهاد می شود بخصوص مشاورین مدارس از این تکنیک ها برای پیشگیری و حل مشکلات رفتاری قشر دانش آموزی استفاده نمایند.

16      افزایش جلسات آموزشی در تثبیت تغییرات مثبت مفید است و کمتر از 8 جلسه توصیه نمی شود.

17      اگر برگزاری جلسات آموزشی با امتحانات ترم دانش آموزان تداخل نکند، مفید تر خواهد بود.

 منابع

25      آزاد، حسین، بررسی تأثیر آرامش عضلانی بر کاهش اضطراب، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی،1382.

26      ابوالقاسمی، شهنام، (1387)، روان شناسی رشد (با تأکید بر بهداشت روانی و راهکارهای تشخیصی و .... ) تنکابی : دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن.

27      اتکینسون، ریتا ال و همکاران، 2006، متن کامل زمینه روان شناسی هیلگارد، مترجمان محمد نقی براهنی و همکاران، تهران : نشر رشد،1385.

28      احمدی، علی اصغر، (1384)، روان شناسی روابط خانواده، تهران : انتشارات مهدی رضایی.

29      باباپور خیرالدین، جلیل و همکاران، بررسی رابطه بین شیوه های حل مسئله و سلامت روان شناختی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه های دولتی و غیر پزشکی شهر تهران، مجله روان شناسی، 1382، سال هفتم، شماره 1، 16-3 .

30      بابا شهابی، روناک و کاشانی نیا، زهرا، بررسی تأثیر مهارت حل مسئله بر اضطراب اجتماعی نوجوانان فاقد سرپرستی موثر مقیم مراکز شبانه روزی تحت پوشش سازمان بهزیستی استان کردستان، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 1386، دوره دوازدهم، 25-18 .

31      بلک برن، ایوی، ماری و دیویدسون، کیت ام، (2005)، شناخت درمانی افسردگی و اضطراب، ترجمه حسن توزنده جانی، مشهد : انتشارات قدس رضوی، 1384.

32      حق شناس، حسن و همکاران، بررسی تأثیر گروه درمانی با روش های شناختی- رفتاری در کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان پیش دانشگاهی شهرضا (استان فارس)، مجله روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران، 1388، سال پانزدهم، شماره1، 69-63 .

33      حمید، نجمه، تأثیر آرامش عضلانی و شناخت درمانی بر میزان اضطراب مبتلایان به سکته قلبی بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی اهواز در سال 1382 ، مجله پزشکی هرمزگان، 1386، سال یازدهم، شماره اول، 39-33 .

34      جعفری، اصغر، تأثیر آموزش مهارت حل مسئله به روش گروهی بر کاهش اضطراب دانشجویان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، 1382 .

35      دادستان، پریرخ، 1376 ، روان شناسی مرضی تحولی، تهران : نشر سمت، جلد اول.

36      دادستان، پریرخ، منصور، محمود(1381)، بیماریهای روانی، تهران : انتشارات رشد.

37      رضایی، فاطمه و همکاران، اثر بخشی مداخلات شناختی- رفتاری، مدیریت استرس بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به آسم، مجله تحقیقات علوم رفتاری، 1387، دوره 6  ، شماره 1 ، 16-9 .

38      سیف، علی اکبر، 1381، فرا روان شناسی پرورشی، تهران : انتشارات آگاه.

39      سیف، علی اکبر، 1387، تغییر رفتار و رفتار درمانی (نظریه ها و روش ها)، تهران، نشر دوران.

40      صمیمی اردستانی، سید مهدی، 1387 ، حل مشکل، تهران، نشر قطره.

41      فتی، لادن، موتابی، فرشته و همکاران، (1385)، آموزش مهارتهای زندگی ویژه دانشجویان، تهران : انتشارات دانش****.

42      فرجاد، محمد حسین، (1385)، مشکلات و اختلالات رفتاری- روانی در خانواده، تهران : نشر بدر.

43      فیست، جس، فیست، جی، گریگوری، (2007)، نظریه های شخصیت، ترجمه یحیی سید محمدی، تهران : نشر روان، 1386 .

44      عبدالمالکی، ایران، بررسی تأثیر آموزش شناخت درمانی در میزان اضطراب دانش آموزان دختر پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی تنکابن، 1387 .

45      قراچه داغی، مهدی، (1384)، از راه دور، تهران : نشر البرز.

46      قهاری، شهربانو، 1387، زندگی بدون استرس، تهران : نشر قطره.

47      کاپلان، هارولد، سادوک، ویرجینیا، 2009، خلاصه روان پزشکی علوم رفتاری/روان پزشکی بالینی، ترجمه دکتر فرزین رضاعی، تهران : نشر ارجمند، 1387، جلد دوم.

48      کنرلی، هلن، (2007)، اختلال اضطرابی آموزش کنترل و درمان ، ترجمه دکتر سیروس مبینی، تهران : رشد، 1386 .

49      کهرازهی، فرهاد و همکاران، بررسی اثر بخشی آموزشی مهارتهای حل مسئله در کاهش افسردگی دانش آموزان، 1382 ، مجله روان شناسی، سال هفتم، شماره 2 ، 142-128 .

50      گریدانوس، دونالد، ای ، 2004، مراقبت از نوجوانان، مترجمان پوریا صرامی فروشانی و بزرگمهر مطهری، تهران، نشر رشد، 1383 .

51      میز، رولت لین، (2005)، شیوه های آموزش به دانش آموزان خشمگین، بی قرار، منزوی، افسرده و .... ، ترجمه مهدی قراچه داغی، تهران : پیک بهار، 1384 .

52      هاوتون، کرک، سالکووس کیس، کلارک، 2009، رفتار درمانی شناختی (راهنمای کاربردی در درمان اختلالات درمانی)، ترجمه دکتر حبیب الله قاسم زاده، تهران : نشر ارجمند،1388، جلد دوم.

53      هاوتون، کرک، سالکووس کیس، کلارک، 2008، رفتار درمانی شناختی (راهنمای کاربردی در درمان اختلالات درمانی)، ترجمه دکتر حبیب الله قاسم زاده، تهران : نشر ارجمند،1387، جلد اول.

54      هرگنهان، بی، آر، والسون، متیو اچ، 2007، مقدمه ای بر نظریه های یادگیری، ترجمه علی اکبر سیف، تهران : نشر روان، 1386 .

25هروی، مجیده و همکاران، بررسی تأثیر آموزش تمرینات تن آرامی بر سطح اضطراب امتحان دانشجویان، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 1383 ، سال چهاردهم، شماره 43،91-86­.

REFRENCES

246    Arthur Canter Ph.D.l, Charles Y.Kondo M.A.2, and John R.Knott Ph.D. (1975).

A comparison of EMG feed back and progressive muscle relaxtion training in anxiety neurosis.

The British journal of psychiatry 127:470-477

doi : 10,1192/bjp.127,5,47.

 -  Bracket, M.A.Mayer.J,D,Warner,R.M.(2003).

Emotional intelligence and it's relation of every day behavior journal of personality and individual differences,I-I6.

247    Cassidy,T.,***Long,c.(1996). Problem- solving style. Stress and psychological illness: Development of a multi- factorial measure.

British journal of clinical psychology.35,265-277.

248    Class Lahmann, MD, Rainer Schoen, DMD, Peter Henningsen, MD, Joram Ronel, MD, Moritz Muehl ba Cher, MD, Thomas Loew, MD, Karin Tritt ,PhD. Marius Nickel, MD and Stephan Doering MD 2008. Brief Relaxation versus Music  Distraction in the treatment of dental anxiety  A Randomized. Controlled clinical trial J AM Dent Assoc,vol 139,No 3, 317-324,C American Dental Association.

249    Gian Mauro Manzoni Francesco Pagnini , Gian Luca Castelnuoro and Enrico Molinari 2008. Relaxation training for anxiety : A ten years systematic review with meta- analysis BMC Psychiatry, 8:41 doi : 10,1186/1471-244X-8-41.

 

ف،1387).

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد ×××××× *************شماره تماس جهت مشاوره حضوری 09360565701 مشاوره تلفنی
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar