مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۸/٢٧


    برخی کارشناسان بر این باورند که شناخت مردم نیاز به تجزیه و تحلیل های علمی و تخصصی دارد. گروهی دیگر نیز بر این عقیده اند که این مساله به یک نوع شم شهودی محسوس نیازمند است. واقعیت این است که شناخت و درک مردم از دیرباز از چالش های مهم زندگی فرد بوده است، زیرا سعادت و شادکامی فرد در زندگی ارتباطی تنگاتنگ با این امر دارد. متاسفانه در این دنیای متحول شناخت مردم به سادگی گذشته نیست، چرا که امروزه دستاوردهای ارتباطی سبب شده است انسان ها از ملاقات حضوری محروم شوند و از طرف دیگر، بسیاری از مردم از نقاب شخصیت استفاده می کنند و این مساله سبب می شود شناخت واقعی مردم بسیار دشوار باشد.//


 

راههایی برای رفتارشناسی اطرافیان

 


    برخی کارشناسان بر این باورند که شناخت مردم نیاز به تجزیه و تحلیل های علمی و تخصصی دارد. گروهی دیگر نیز بر این عقیده اند که این مساله به یک نوع شم شهودی محسوس نیازمند است. واقعیت این است که شناخت و درک مردم از دیرباز از چالش های مهم زندگی فرد بوده است، زیرا سعادت و شادکامی فرد در زندگی ارتباطی تنگاتنگ با این امر دارد. متاسفانه در این دنیای متحول شناخت مردم به سادگی گذشته نیست، چرا که امروزه دستاوردهای ارتباطی سبب شده است انسان ها از ملاقات حضوری محروم شوند و از طرف دیگر، بسیاری از مردم از نقاب شخصیت استفاده می کنند و این مساله سبب می شود شناخت واقعی مردم بسیار دشوار باشد.
    شناخت مردم مثل یادگیری مهارت رانندگی نیست چرا که مردم بسته به موقعیت های گوناگون از نقاب های گوناگون استفاده می کنند و مشکل این است که اشخاص از مهارت های خواندن و فهمیدن درست مردم استفاده نمی کنند و پیوسته تاوان اشتباهات خود را در زندگی خواهند داد. یکی از اساسی ترین عوامل تسلط بر مهارت های شناخت مردم، واقع نگری است. اصولاانسان ها براحتی دستخوش عواطف و احساسات خویش می شوند و چشم خود را بر واقعیات می بندند. عواملی که در نادیده گرفتن واقعیات، نقش مهمی دارند شامل علایق و دلبستگی های عاطفی، احساس نیاز، عامل ترس و ذهنیات دفاعی است.
    
     دلبستگی های عاطفی
    بسیاری از ما نسبت به برخی اشخاص، عواطف و احساسات گوناگونی چون عشق و محبت، نفرت و انزجار، حقارت و اهانت و غیره را بروز می دهیم. این گونه حب و بغض ها سبب می شود هرچه بیشتر از واقع نگری فاصله بگیریم و نگرش جهتداری نسبت به اشخاص مختلف داشته باشیم. فی المثل، چنانچه فردی را دوست داشته باشیم، هرگونه تفکر منفی مرتبط با او را از ذهنمان محو می کنیم، همین طور اگر از شخصی متنفر باشیم، هیچ گونه حسنی را برای وی قائل نمی شویم.
    
    احساس نیاز
    مذاکره کنندگان این عبارت مشهور را دارند: اشخاصی که بشدت به معامله ای نیاز دارند، بیش از حد معقول به طرف مقابل خویش امتیاز می دهند. همین اصل در مورد وابستگی های ارتباطی یک طرفه نیز مصداق دارد. نیاز آشکار و مبرم شخص سبب می شود هرگونه واقع نگری از او دور شود. اشخاص در این موقعیت ها باید تدبیر بیشتری از خود نشان دهند یا از اقوام نزدیک خود کمک بگیرند.
    
    عامل ترس
    بسیاری از روان شناسان بر این باورند که ترس از اصلی ترین عامل محرک رفتارهای انسان است. ترس از محرومیت و فقدان درد و مرگ سبب می شود شخصی از واقعیات مسلم دور شود. برای مثال ما از ترس این که نتوانیم ارتباطی سازنده داشته باشیم، از قطع کردن رابطه فعلی مان هراس داریم و یا شتاب زده یک پیشنهاد کاری را می پذیریم، چون می ترسیم نتوانیم کار دیگری پیدا کنیم.
    
    ذهنیت تدافعی
    اصولاهر فرد برای حفظ موجودیت و موقعیت خویش در این دنیای وانفسا باید خویشتنداری خود را هنگام حملات و انتقادات حفظ کرده و با واقع نگری به مسائل و انتقادات بنگرد؛ چرا که هرگونه شتاب زدگی و هیجان زدگی بی اساس می تواند سبب زیان های جبران ناپذیری شود.
    
    درک نشانه های جسمانی
    برخی انسان ها خواندن مردم را بسیار ساده می دانند. به فرض این اشخاص بر این باورند که می توانند خصوصیات دیگران را از صورت ظاهرشان مانند نوع پوشش یا مدل موی سر تشخیص دهند و به ماهیتشان پی ببرند. اگر چه صورت ظاهر و زبان بدن مردم در این ارتباط می تواند موثر باشد، ولی نمی توان برای رسیدن به هدف صرفا به این ویژگی ها بسنده کرد. با وجود این، خصوصیات ظاهری برای پیگیری فرآیند پیچیده شناخت افراد نقطه شروع خوبی است. زبان و حرکات تن می تواند نشانگر مسائلی چون ترس، صداقت، تشویش واضطراب، شادمانی، سرخوردگی و درماندگی و... باشد. پوشش غیر عادی، آرایش نامتعارف، مدل موی عجیب و غریب و حرکات و اشارات غیر عادی بیانگر مسائل گوناگونی هستند و اشخاص، اهداف گوناگونی از این حالات و اشارات غریب دارند. به عنوان مثال، شخصی به دنبال جلب توجه است یا راحتی یا بی قید بودن را بر هر چیزی ترجیح می دهد و شاید فرد آداب درست لباس پوشیدن را یاد نگرفته و در مواقعی هم فرد در تلاش است.
    بدین وسیله سنت شکنی، منحصر به فرد بودن، عصیانگری و ناسازگاری خود را به رخ دیگران بکشد. قیافه ظاهری و نوع لباس شخص تنها یکی از قطعات پازل و معمای ماهیت پیچیده انسان است، ولی با وجود این یکی از قطعات اصلی این پازل است. در مورد خصوصیات ظاهری، هیچ گاه نمی توان تنها براساس یک مشخصه بارز قضاوت کرد. به عنوان مثال ناخن های غیر عادی، تفاسیر و تعابیر مختلفی دارند، از جمله این تفاسیر می توان به ناسازگاری، مد پرستی، عصیانگری، هنر دوستی و توجه طلبی اشاره کرد یا برخی کارشناسان بر این باورند که مدل موی شخص می تواند نشانگر کیفیت زندگی، خودنمایی، اثرگذاری، پایگاه اجتماعی و شرایط اقتصادی فرد باشد. باور غالب در مورد موی مردان این است که موی کوتاه نشانه محافظه کاری و سازگاری و موی بلند نشانه ماهیتی هنری و عصیانگرانه است. این باورگاهی درست است، ولی موی کوتاه در مواقعی می تواند به دلیل موقعیت شغلی و اجتماعی فرد باشد. ممکن است شخص به دلیل راحتی و سهولت در کار موی کوتاه را ترجیح دهد یا احتمالااهل ورزش است. مردی که موی آراسته و سشوار کرده همراه با لباس و کفش گران قیمت دارد، این حالت وی نشانه کامیابی اقتصادی، خود مهم پنداری و اثرگذاری بر دیگران است یا چنانچه مردی 75 ساله موی خود را رنگ کند و دارای موهای مشکی و یکدست باشد در این حالت می توان گفت دارای ویژگی های خودخواهی، واقعیت گریزی و پنهان کاری (در مورد سن) است.
    
    نقش احساسات در خواندن افراد
    انسان با عواطف گوناگونش شناخته می شود. برخی از این احساسات مثبت و برخی دیگر منفی و نامطلوب هستند. آنچه مسلم است این که شناخت عواطف منفی دشوارتر از احساسات مطلوب است، چون شخص در این ارتباط می تواند به وانمود کردن متوسل شود در صورتی که فرد آشکارا عواطف و هیجانات مثبت خود را نشان می دهد. اصولامردم تلاش می کنند احساسات نامطلوب خود را پنهان کنند، بنابراین به همین دلیل است که وقتی پرسیده می شود مشکلی پیش آمده، در پاسخ می گویند چیزی نیست. بروز ندادن احساس منفی نشانه فقدان و نبود آن نیست، زیرا افراد مجبورند صورت ظاهر را حفظ کنند و گاهی منافع شخص این مساله را ایجاب می کند. مع الوصف چنانچه شخص نشانه های احساسی را بداند و بشناسد، در آن صورت کمک شایانی به موقعیت خویش می کند و بهتر می تواند طرف های ارتباطی خود را بشناسد. در اینجا به ذکر چند نمونه عواطف و احساسات و نشانه های بدنی آنها می پردازیم.
    
    صداقت و ریاکاری
    اشخاص صادق و راستگو آسوده خاطر بوده و هیچ گونه تنش و بیقراری در حرکات و رفتارشان دیده نمی شود، در حالی که افراد دروغگو از این مواهب محرومند. علائم دروغگویان شامل چشمان سرگردان، تکلم سریع، بیقراری، تغییر آهنگ کلام و این پا و آن پا کردن و ... است.
    
    خشم و خصومت
    خشم و غضب معمولابه 3 شکل خود را نشان می دهند. این 3 حالت پرخاشگری، اتخاذ موضع دفاعی و عقب نشینی اند. به طور کلی، از نشانه های کلی خشم، شامل دست به کمر زدن، حرکات سریع بدن، لرزش اندام ها، خنده های تمسخرآمیز، نفس های کوتاه و سریع است. کسی که گرفتار خشم شدیدی است، به فضای اختصاصی طرف مقابل خویش حمله ور می شود و سینه و چانه خویش را جلو می دهد، در صورتی که شخص عصبانی که حالت دفاعی به خود می گیرد، صورتش را صاف می کند و با بستن لب هایش شق و رق می ایستد.
    
    یاس و سرخوردگی
    یاس و درماندگی به 2 صورت ظاهر می شود: یکی از این دو شکل، رویارویی و مقابله و دیگری تسلیم و چشم پوشی است. از نشانه های سرخوردگی، رویارویی، تماس چشمی مستقیم و پیوسته، بیان عبارات تکراری، ایماء و اشاره با دست و یاس تسلیمی همراه با نشانه هایی چون آه کشیدن، باز دم تند، تکان دادن سر و رها کردن دست ها در هواست.
    
    چگونگی برخورد با دیگران
    انسان می تواند انواع و اقسام رفتار و عمل را از خودش بروز و هر کدام را در راستای هدف خاصی سوق دهد. تکرار رفتارهای خاص سبب می شود این اعمال جزو طبیعت ثانویه شخص شود و فرد بسادگی نتواند درباره آنها پنهانکاری داشته باشد. بنابراین زیرنظر گرفتن رفتارهای اشخاص با دیگران می تواند نشانه های تشخیصی خوبی را به دست دهد.
    
    چگونگی ارتباط با همکاران
    محیط کار اشخاص برای نشان دادن شخصیت واقعی آنها می تواند شاخص خوبی باشد. یک فرد شاغل به طرق گوناگون با همکارانش ارتباط دارد و در موقعیت های مختلف، رفتار های متفاوتی را از خود نشان می دهد. به عنوان مثال، برای این که از شخصیت واقعی یک مدیر یا فرد صاحب قدرت آگاه شوید، کافی است رفتارش را در مقایسه با زیردستانش تحت نظر بگیرید، چنانچه این برخورد پسندیده و انسانی باشد، می توانید درباره این فرد به ویژگی هایی چون خودباوری، باگذشت بودن، بردباری، نوع دوستی و ویژگی های دیگری برسید. اما اگر همین فرد قدرتمند با زیر دستانش مانند یک برده رفتار کند، بدون تردید همین ویژگی ها را در ارتباطات خصوصی اش نیز بروز می دهد؛ زیرا انسان ها توان تغییر ماهیت دادن پیوسته و مداوم را ندارند.
    
    نوع برخورد با فرزندان
    کودکان ذاتا از ماهیتی برخوردارند که جلب توجه می کنند و جاذب هستند. برخی اشخاص در کنار این موجودات معصوم احساس راحتی می کنند و برخی دیگر در برقرار کردن ارتباط با کودکان دچار مشکل می شوند. در هر صورت، برای این که از ارزش ها، علایق، سلیقه ها و اولویت های فردی آگاه شوید، کافی است نگاهی به چگونگی برخورد وی با فرزندانش بیندازید. برای مثال، اشخاصی که فرزندان شان آداب دان نیستند و ظرایف رفتاری درست را نمی دانند، آشکارا نشان می دهند والدینی خودخواه و بی مسوولیت دارند. به هر جهت چگونگی برخورد با کودکان برای خواندن ماهیت اشخاص می تواند راهگشا باشد.
    
    شام خانوادگی
    زمانی که اعضای خانواده دور میز شام جمع می شوند، بهترین فرصت شناسایی را فراهم می کنند. روان شناسان بر این باورند که هر طور که شخص در خانواده بار آمده باشد، همان خصوصیات را در بزرگسالی بازتاب می دهد. به بیان دیگر، چنانچه فرد در محیطی با صفا بزرگ شده باشد، نسبت به فرزندان خویش نیز با عواطف و مهربانی رفتار می کند و اگر از محبت پدر و مادر محروم بوده باشد، فرزندانش نیز با این عارضه مواجه خواهند بود. همچنین دقیق شدن به این دور هم جمع شدن مدرن یا سنتی بودن خانواده، مردسالاری یا زن سالاری بودن خانواده، چگونگی رفتار پدر و مادر با فرزندان شان را مشخص می کند.
    
    در جمع بودن
    بهترین مکان برای اشخاصی که درصدد مردم شناسی هستند، یک گردهمایی، مهمانی یا جشن است. چون در این مکان ها می توان روی ویژگی های ساختاری اشخاص مختلف انگشت گذاشت. اشخاص در میان جمع و گروه، رفتارها و نشانه های مختلفی از خود نشان می دهند. به عنوان مثال، اشخاصی که فاقد اعتماد به نفس هستند یا رفتار های بیقرارانه از خود بروز می دهند، از صحبت با افراد حاضر می گریزند و برای این که احساس آرامش کاذب کنند، مثلابه تماشای تلویزیون می نشینند یا به تابلوهای نصب شده روی دیوار خیره می شوند. از دیگر نشانه های نامتعارف این است که برخی اشخاص در یک جمع آویزان دیگری می شوند و از آمیختن با افراد حاضر در مهمانی خودداری می کنند. در برابر این اشخاص، افراد با اعتماد به نفس وجود دارند که سرتاسر فضای مهمانی را قدم می زنند و با هر کسی که برخورد می کنند، گرم می گیرند. در حقیقت خودباوری از سر و روی این اشخاص می ریزد. این نشانه ها باید در کنار علائمی چون تن صدا، نوع لباس و دیگر نشانه ها ارزیابی شوند.
    
    خواندن نشانه های محیطی
    محیط کار و زندگی فرد می تواند نشانگر نوع شغل، میزان تحصیلات، علایق، سلیقه ها، باورهای فرهنگی، ارزش های شخصی و دیگر مشخصات باشد و این نشانه ها شامل مسائلی چون محافظه کاری، بازاندیشی، مدپرستی و ولنگاری است.
    دریافت نشانه های محیطی فرد کار بسیار ساده ای است؛ زیرا اشیای گوناگون برای کنجکاوی و تجسس وجود دارد. خواه این کار خوب باشد یا بد. ماهیت انسان به گونه ای است که ذاتا کنجکاو است و از این امر لذت می برد و زمانی که خود وارد محیط زندگی دیگری می شود، نشانه های گویایی برای شناخت در اختیارش قرار می گیرد.
    اصولانشانه های موجود در منزل قابل استنادتر از نشانه های محیط کار است؛ زیرا فرد در محیط کار خود آزادی عمل خانه اش را ندارد، چراکه ما در محیط کار تابع بعضی مقررات و ضوابط هستیم، اما در منزل خویش هر طور که دلمان بخواهد رفتار می کنیم. زمانی که داخل خانه فردی می شویم، باید نخستین اولویت تشخیصی شما این باشد که تصاویر درونی و بیرونی فرد را آشکار کند. چنانچه میان صورت اجتماعی فرد با صورت خصوصی و شخصی او سازگاری باشد، این فرد کلیت خود را پذیرا شده دستخوش تعارضات و کشمکش های درونی نیست و اهداف پنهانی را دنبال نمی کند. همچنین می توان گفت انتخاب محل زندگی ارتباط تنگاتنگی با اولویت ها، سلیقه ها و پایگاه مادی فرد دارد. نوع مبلمان و دکوراسیون قسمت های مختلف خانه، سنتی یا مدرن بودن فرد را روشن می کند.
    در خواندن افراد از طریق محیط زندگی اشیای گوناگون، نشانه های مختلف و شاخصی را به ما می دهند. به عنوان مثال قالیچه، تابلو، پادری ها، کتاب ها و مجلات، انواع کلکسیون و آثار هنری چنانچه شخص به دقت به این اشیای مختلف توجه کند، به نشانه های خوبی برای تشخیص دست می یابد. به عنوان مثال، سیستم های ایمنی منزل نشان می دهد که فرد برای امنیت خود نگرانی دارد یا وجود اسباب بازی نشانگر خانواده دوستی فرد است. کتاب ها و مجلات میزان روشنفکری افراد را نشان می دهد. وجود کلکسیون هایی که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شوند، نشانگر ثبات، اهمیت خانواده و عشق به سنت است. انواع عکس ها و تصاویری که بر در و دیوار خانه نصب شده علائق و اولویت های فرد را بازگو می کند. در اینجا می توان گفت هیچ چیز گویایی وسیله نقلیه را ندارد، چراکه افراد بویژه مردان تشخص، کلاس، موقعیت مادی، جاه طلبی ها و تمایلات درونی خود را به وسیله ماشین نشان می دهند و بالاخره این که در این ارتباط چگونگی نگهداری وسیله نقلیه می تواند خود یک نشانه باشد.
    چنانچه شخصی به ظاهر ماشینش توجه نکند به احتمال قوی دارای ویژگی های نامطلوبی است این در حالی است که اتومبیل های تمیز و خوب نگهداری شده از نظم گرایی صاحبش حکایت می کند. محیط اجتماعی نیز تاثیرات غیرقابل انکاری روی رفتار و اعمال شخص دارد. زمانی که ما به مهمانی ای دعوت می شویم که بیشتر اشخاص حاضر در مهمانی را می شناسیم، با اعتماد به نفس آشکار عمل می کنیم و با یکایک اشخاص حاضر گرم می گیریم. لیکن اگر در میان جمع غریبه ها باشیم، در آن صورت اعتماد به نفس حقیقی خود را نمی توانیم نشان دهیم. نتیجه گیری درباره ظاهر و شخصیت انسان ها به ناحیه جغرافیایی بستگی تام دارد؛ زیرا هنجارهای هر منطقه با منطقه دیگر متفاوت است. به همین ترتیب، ارزش ها در شهرها و کشورهای مختلف با یکدیگر فرق دارد و ارزیابی همه اشخاص با بعضی نشانه های مشخص کار نادرستی است.

 

کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar