مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٤/۱۳

بنابراین سوءاستفاده عاطفی هرگونه رفتار یا نگرش غیرجسمی است که به قصد کنترل، مرعوب کردن، مطیع کردن، پست کردن، تنبیه یا منزوی کردن شخص دیگر طرح­ریزی می­شود. اما برخی اشکال رفتار جسمانی نیز وجود دارند که می­توان سوءاستفاده عاطفی دانست. این رفتارها یک نام بیشتر ندارد: خشونت نمادین. خشونت نمادین شامل رفتار تهدیدکننده ....


بنابراین سوءاستفاده عاطفی هرگونه رفتار یا نگرش غیرجسمی است که به قصد کنترل، مرعوب کردن، مطیع کردن، پست کردن، تنبیه یا منزوی کردن شخص دیگر طرح­ریزی می­شود. اما برخی اشکال رفتار جسمانی نیز وجود دارند که می­توان سوءاستفاده عاطفی دانست. این رفتارها یک نام بیشتر ندارد: خشونت نمادین. خشونت نمادین شامل رفتار تهدیدکننده از قبیل کوبیدن درها، لگد زدن به دیوار، پرتاب ظروف، اثاث خانه یا اشیا دیگر، رانندگی بی­باکانه در حالی­که قربانیان سوار ماشین هستند و تخریب کردن یا تهدید به تخریب اموال ارزشمند قربانی، می­باشد. حتی اشکال معتدل­تر خشونت مانند مشت انداختن یا با انگشت هول دادن قربانی، ژست یا حالات چهره تهدیدکننده، عمل به قصد کشتن قربانی تهدیدهای نمادین خشونت را تداعی می­کند.

سوءاستفاده عاطفی چگونه آسیب می­زند؟

اثرات اولیه سوءاستفاده عاطفی بر قربانی عبارت است از؛ افسردگی، فقدان انگیزش، گم­گشتگی، دشواری  درتمرکز و تصمیم­گیری، عزت­نفس پایین، احساس شکست یا بی­ارزشی، احساس ناامیدی، خودسرزنشی و خودتخریبی.

سوءاستفاده عاطفی شبیه شستشوی مغزی است که طی آن به طور سیستماتیک اعتمادبه­نفس قربانی و احساس خود ارزشمندی از بین رفته و اعتماد یا اطمینان به ادراکات فردی و و خودپنداره تقلیل می­یابد. چه بر اثر سرزنش  و کم­ارزش کردن مستمر ، تحقیر کردن یا تحت لوای راهنمایی یا آموزش­دهی صورت گیرد، نتایجش مشابه است. نهایتاً، کلیه حواس و  ارزشهای فردی باقی­مانده خود را، از دست می­دهد. زوج­های بدرفتار گرایش دارند یا با عیب­جویی و طرد همسرشان هیاهو به­پا کرده یا در حالت پریشانی مستمر حالات شگفت­انگیزی را تجربه می­کنند:

آیا من به میزانی که او می­گوید بد هستم یا خوشنود کردن وی ناممکن است؟ ایا باید در رابطه بمانم یا بروم؟ اگر به بی­کفایتی که می­گوید باشم شاید نتوانم اونو مال خودم کنم. شاید هیچ­کس دیگری دوباره بهم عشق نورزد. سرانجام، اگر زمان کافی طول بکشد، اغلب قربانیان سوءاستفاده عاطفی نه فقط خود را به خاطر مشکلات رابطه سرزنش می­کنند بلکه باور می­کنند که ناکافی، قابل تحقیر و حتی غیر جذاب هستند. سوءاستفاده عاطفی برای بسیاری از افراد دردناک­ترین شکل خشونت بوده و مضرترین عامل برای عزت­نفس آنها است. سوءاستفاده عاطفی هسته مرکزی هویت شخص را با ایجاد کردن اثرات گناهی که ممکن است طولانی­تر از آسیب­های جسمانی باشد از هم­می­پاشاند.

همراه با سوءاستفاده عاطفی، توهین­ها، تذکرات مستمر، سرزنش و اتهام­ها به­آرامی، عزت­نفس قربانی را کاهش می­دهد تا این­که توانایی قضاوت واقع­گرایانه در یک موقعیت را از دست می­دهد. ممکن است به این باور برسد که او کار اشتباهی می­کند یا حتی از این­که ذهن و افکارش را از دست دهد بترسد. او در این شرایط آنقدر از لحاظ عاطفی فرسوده می­شود که به خاطر بدرفتاری خود را سرزنش می­کند. سوءاستفاده عاطفی یک رابطه را مسموم کرده و آن­را با خصومت، اهانت و نفرت درهم­می­آمیزد. اهمیتی ندارد چقدر یک زوج سابقاً به همدیگر عشق می­ورزیدند. به محض این­که سوءاستفاده عاطفی تبدیل به جنبه سازگاری از رابطه می­شود. عشق تحت­الشعاع ترس، خشم، گناه و شرم قرار می­گیرد. اگر هردو زوجین یا یکی از آنها از لحاظ عاطفی مورد سوء رفتار قرار گیرند، به موازات پیشرفت زمان، رابطه به طور روز افزونی مسموم­تر می­شود. در این محیط آلوده رشد و حتی باقی ماندن عشق بسیار سخت است. با گذشت زمان، سوءاستفاده عاطفی باعث می­شود آزارگر و قربانی هر دو، هر گونه خصوصیت ممتاز  و خوب نامزدش را فراموش کند. هرچه به یک نامزد اجازه خوار شدن، سرزنش شدن یا سلطه­طلبی داده شود، او کمتر به نامزدش احترام خواهد گذاشت و هرچه با یک همسر بیشتر بدرفتاری عاطفی شود، بیشتر احتمال دارد تنفر از آزارگرش را به آرامی در خود پرورش خواهد داد. بی­احترامی و بیزاری همسر بتدریج منجر به احساس سوءاستفاده عاطفی بیشتر ­شده و حتی حمایت نامتناسب به شکل رفتار مخرب را در پی دارد. در ادامه، خشم می­تواند جزئی از وجود آزارگر و قربانی باشد و سوءاستفاده عاطفی می­تواند منجر به خشونت جسمانی گردد. اگر سوءاستفاده عاطفی دو طرفه باشد، به موازات آن­که یکی از نامزدها به طور مداوم، در برابر سرزنش، حملات کلامی یا طرد از خود دفاع می­کند، نیروی کافی برای ادامه وظایف روزانه را بالا برده و این مسأله موضوع بقا یا نجات رابطه می­گردد. به همان­صورت که عوارض سوءاستفاده عاطفی افزایش یافته، هر کدام اطمینان­به­نفسشان کمتر شده، حتی بیشتر به رابطه وفادار می­شوند. یک حلقه معیوب و مخرب ایجاد می­شود، حتی به موازات این­که، رابطه آزارگرانه و بدرفتارانه­تر می­شود به همدیگر وابسته­تر می­شوند. با تداوم تخریب رابطه، زوجین از آزارگری بیشتر خود دفاع می­کنند. اگر گمان کنید مورد سوءاستفاده عاطفی قرار گرفته­اید، ممکن است از بدرفتاری عاطفی نامزدتان ترسیده یا تصور کنید هر دو همدیگر را مورد سوءاستفاده عاطفی قرار می­دهید. این کتاب به شما کمک خواهد کرد. اگر نامطمئن هستید که آیا از لحاظ عاطفی آزار دیده­اید یا نه؟ شما اطلاعات مهمی یاد خواهید گرفت که به شما کمک خواهد کرد یک­بار و برای همیشه تصمیم بگیرید. اگر از امکان بروز سوءاستفاده عاطفی می­ترسید، زیرساخت رفتار آزارگرانه و علل آن را یاد می­گیرید. اگر فکر می­کنید باهم بدرفتاری عاطفی می­کنید، یاد می­گیرید؛ نحوه متوقف کردن عوامل راه­انداز و از بین بردن جلوه­های شکست آتی را آموخته و روش­های سالم­تر ارتباط با همدیگر را بسط دهیم.

پرسشنامه: آیا از شما سوءاستفاده عاطفی می­شود؟

پاسخ به سوالات زیر در تشخیص سوءاستفاده عاطفی به شما کمک خواهد کرد.

1. آیا احساس می­کنید همسرتان با شما مثل یک کودک رفتار می­کند؟ آیا مرتباً در حال اصلاح شما بوده و بخاطر رفتار نامناسب شما را توبیخ می­کند؟ آیا احساس می­کنید قبل از رفتن به جایی و انجام هر نوع تصمیمی باید از او اجازه بگیرید. آیا مسوول هزینه­ها بوده یا تلاش می­کنید آن­را کنترل کنید (حتی اگر مشکل مالی نداشته باشید)؟

2. آیا با شما تحقیرآمیز و زننده رفتار می­کند. آیا مرتباً کم­سوادی یا بی­پولی­تان را گوشزد کرده و شما را کم­جذاب می­داند؟

3. آیا همسرتان معمولاً نظرات، افکار، پیشنهادات و احساسات شما را تمسخر کرده یا نادیده می­گیرد؟

4. آیا مرتباً فضائل، آرزوها یا نقشه­های آتی شما را کم­ارزش نشان می­دهد؟

5. آیا همیشه در شک و تردید زندگی می­کنید؟ آیا زمان زیادی صرف بازبینی رفتارهای خود کرده و قبل از مطرح کردن موضوعی، با اخلاق منفی­گرایانه او روبرو می­شوید؟

6. آیا از موقع شروع این رابطه دیدار اغلب دوستان یا اعضای خانواده را متوقف کرده­اید؟ آیا بخاطر بیزاری یا حسادت همسر از خانواده­تان و یا به دلیل احساس شرمساری از تهدیدهای او این کار را صورت می­دهید؟ بخاطر شکایت­های مکرری که از سبک تهدیدکننده شوهرتان پیش خانواده کرده­اید و بدلیل شرمندگی از بودن با وی دبدارها را متوقف کرده­اید؟

7. آیا اصرار دارد شبیه او رفتار کنید؟ در محل­های حضور شما و محل کارتان سرزده پیداش می­شود؟

8. آیا همسرتان با اخم و تخم، دوری کردن یا سکوت ممتد شما را تنبیه می­کند؟ اگر مثل او رفتار نکنید از ابراز محبت و رابطه جنسی خودداری می­کند؟

9. اگر مثل او عمل نکنید آیا مکرراً شما را تهدید می­کند؟

10. آیا به طور متناوب به شما اتهام بی­وفایی زده و حتی در امور غیر معمول شما کنجکاوی می­کند؟

11. آیا همسرتان همیشه خود را درستکار می­داند؟

12. آیا خوشحال کردن او به نظر غیرممکن می­رسد؟ از ویژگی­های شخصیتی، نوع نگاه و نوع انتخاب روش زندگی­تان مرتباً شکایت می­کند؟

13. مکرراً تحقیرتان کرده و در جمع شما را دست می­اندازد؟

14. آیا بخاطر مشکلاتش شما را مواخذه می­کند؟ مثلاً ادعا می­کند شما بسیار عصبی بوده و مرتب جیغ می­زنید؟ موگوید شما مرتب او را ناراحت می­کنید؟ بخاطر زیاد خوردن، ناتوانی در اتمام تحصیلات دانشگاهی یا عدم دستیابی به رویاهایش (هنرمند، آهنگساز و خواننده شدن) شما را نکوهش می­کند؟

15. شما را مسوول کلیه مشکلات رابطه می­داند؟

16. ظاهراً شخصیت نامزدتان به طور افراطی تغییر می­کند؟ دقیقه­ای خوشحال و دقیقه­ای دیگر خشمگین است؟ با کوچک­ترین تحریکی از کوره درمی­رود؟ به دنبال دوره­های افسردگی شدید، دوره­های شادی غیرقابل تصوری دارد؟ آیا زمان مصرف الکل یا مواد شخصیت وی تغییر می­کند؟

17. آیا شروع را بازیچه خنده قرار داده و آزار می­دهد؟ اگر شکایتی هم داشته باشید می­گوید فقط یک جوک بود تو خیلی حساسی و شوخ­طبع نیستی؟

18. آیا نامزدتان اگر مورزد تمسخر قرار گیرد واکنش شدید و غیر قابل انتظار نشان می­دهد یا شدیداً بی­احترامی می­کند؟

19. آیا پذیرش اشتباهات یا معذرت خواستن براتی وی دشوار یا غیرممکن است؟ بخاطر اشتباهات و خطاهای خود تمایا به سرزنش دیگران دارد؟

20. آیا شما را برای برقراری رابطه جنسی متواتر تحت فشار قرار می­دهد، سعی دارد شما را در روابط جنسی منزجر کننده درگیر سازد؟ تهدید به پیدا کردن دوست دختر می­کند؟ 

اگر به نصف بیشتر این سوالات جواب مثبت دهید قطعاً در حال آزار دیدن هستید. حتی پاسخ مثبت به چندین سوال نیز می­نواند نشان­گر سوءاستفاده عاطفی از شما باشد. بیش از هر چیزی آنچه که یک رابطه توأم با سوءاستفاده عاطفی را مشخص می­سازد وجود الگوی رفتاری مداوم و سازگارانه تحقیر­آمیز، متواضعانه و بدرفتارانه است.

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar