مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٧/۱٧

 تشخیص علایم خطر آفرین در خصوص سوء مصرف مواد در بین کودکان و نوجوانان ، یکی از مهمترین شاخص های خدمات رسانی ، و نیز ارزیابی شرایط خود و یا فرزندانمان است .

  در این راستا بایستی یادمان باشد ، اگر علائم زیر در شخصی چه کودک و چه بزرگسال مشاهده گردید ، بدون ارزیابی غلط از توانمندی خود و یا احساس غرور بی جا مبنی بر اینکه « من هرگز معتاد نمی شوم »  لازم است نسبت به دریافت کمک از سوی مشاوران و افراد متخصص بطور جدی حساس شد . به علائم زیر دقت کنید :


 

در کنترل اعتیاد چه علائمی باید جدی گرفته شود

 تشخیص علایم خطر آفرین در خصوص سوء مصرف مواد در بین کودکان و نوجوانان ، یکی از مهمترین شاخص های خدمات رسانی ، و نیز ارزیابی شرایط خود و یا فرزندانمان است .

  در این راستا بایستی یادمان باشد ، اگر علائم زیر در شخصی چه کودک و چه بزرگسال مشاهده گردید ، بدون ارزیابی غلط از توانمندی خود و یا احساس غرور بی جا مبنی بر اینکه « من هرگز معتاد نمی شوم »  لازم است نسبت به دریافت کمک از سوی مشاوران و افراد متخصص بطور جدی حساس شد . به علائم زیر دقت کنید :

 

در سطح شخصیت :

  • نسبت به محیط بی‌اعتنا و از نظر کلامی و جسمانی ، رفتاری توهین‌آمیز دیده می شود .
  • خشم فوق‌العاده ، نوسانات زیاد در خلق و رفتارهای توأم با سؤظن و گم‌گشتگی .
  • ظاهری افسرده و کمتر از حد معمول بیرون می ‌روند .
  • مرموز بوده و درباره ی آنچه که انجام می‌دهد و یا جائیکه می ‌رود ، دروغ می ‌گوید .
  • وسایل باارزش خود را مفقود می کند یا دست به سرقت می زند .
  • پول زیادی دارد و یا همیشه درباره ی پول سئوال می ‌کند .
  • از خانواده و فعالیتهای خانوادگی کناره ‌گیری می ‌کند .

 

تظاهر جسمانی مصرف مواد :

  • فقدان مراقبت از نظر بهداشت و آراستگی .
  • بی ‌خوابی یا خواب بسیار زیاد .
  • کاهش وزن یا اضافه وزن .
  • فقدان اشتها .
  • فوق‌العاده بیش فعال یا فوق‌العاده کم ‌انرژی .

 

فعالیت آموزشگاهی / عملکرد مدرسه‌ای در نتیجه مصرف مواد :

  • رها کردن دوستان قدیمی و فعالیتها .
  • افت وخیز زیاد در عملکرد مدرسه‌ای .
  • از دست دادن علاقه به کارهای مدرسه و کسب نمرات پایین .
  • خوابیدن درسر کلاس .
  • از دست دادن تمرکز و مشکل در یادآوری مطالب .
  • ترس از رویاروئی معلمین با والدین .
  • در ارتباط رو در رو با معلمان مبالغه کردن .

 

علائم مصرف مواد در کودکان و دانش‌آموزان ( بطور کلی ) :

  • دیرآمدن به مدرسه ، مدرسه‌گریزی ، کاهش نمرات .
  • از دست دادن انگیزش ، انرژی ، خودانضباطی .
  • از دست دادن علاقه جهت فعالیتها .
  • فراموشی کوتاه یا بلندمدت .
  • دامنه توجه کوتاه ، دشواری در تمرکز .
  • عصبانیت ، خصم ، و تحریک‌پذیری پرخاشگرانه .
  • ترشروئی ، فقدان هرگونه نگرش یا رفتار توأم با همدردی .
  • مجادلات خانوادگی ، نزاع با اعضاء خانواده .
  • گم‌کردن پول وچیزهای باارزش .
  • تغییرات در دوستان ، طفره رفتن درباره ی دوستان جدید .
  • ظاهری ناسالم و چشمهای قرمز .
  • تغییرات در لباس یا آرایش .
  • دشواری با قانون درخارج یا داخل مدرسه .
  • اشتهاء زیاد و غیرمعمول .
  • استفاده ازخوشبوکننده‌ها در اطاق .
  • علاقه ی افراطی به گروه راک یا ترسیمهای مرتبط به دارو و اشعار با چنین دستمایه هایی .
  • پیپ ، جعبه‌های کوچک یا محفظه‌های خاص ، کیسه‌ای متورم یا کاغذی لوله شده ، یا سایر موارد غیرمعمول .
  • رایحه‌ای عجیب و غریب ،‌ وجود ته‌سیگار و یا برگ گیاهان در زیرسیگاری یا جیب‌های لباس .

نظر شما در باره ی علائم فوق چیست ؟ منتظر نظرات و خواندن تجارب شما در این زمینه هستیم . حتما ما را از تجارب خود

 

عوامل محافظت کننده و خطر آفرین در اعتیاد

 

عواملی وجود دارند که احتمال یا امکان سوء مصرف مواد و اعتیاد را افزایش می ‌دهند که به آنها عوامل خطرساز می ‌گویند . این عوامل ضامن اعتیاد در آینده نیستند ، بلکه بیشتر پیش‌بینی ‌کننده یا شاخص اعتیادِ بالقوه هستند . همچنین عواملی وجود دارند که احتمال مصرف و وابستگی را کاهش می ‌دهند که به آنها عوامل محافظت‌کننده گفته می ‌شود .

دراین مقاله برخی از گزارشات مرتبط با عوامل خطرساز و محافظت‌کننده  آورده می شوند :

 

الف ) عوامل خطر آفرین از نظر روانشناختی

از نظر متخصصین ، بروز برخی اختلالات از جمله افسردگی ، اضطراب ، سطح پایین تحمل استرس ، تصویر ذهنی منفی از خود و فقدان شایستگی ، احتمال گرایش به مصرف مواد را بالا می‌برد و در صورت بروز چنین علائمی بایستی نسبت به ارائه ی خدمات ویژه با هدف جلوگیری از بروز اعتیاد حساس بود.

 

ب ) عوامل خطر آفرین از نظر رفتاری

اجتماع ستیزی اولیه و رفتار بزهکارانه از قبیل اختلال کرداری با سوءمصرف اولیه مواد و اعتیاد مرتبط است . عملکرد تحصیلی ضعیف و فقدان تعهد آموزشی نیز با احتمال افزایش سوءمصرف مواد مرتبط هستند .

سوءمصرف اغلب به دنبال یک دوره نگرشهای منفی نسبت به خود و سایرین ، گرفتاری اجتماعی با سایر همسالان ناراحت ، و رفتار غیرقابل قبول از نظر اجتماعی به منظور دستیابی به خود ارزشی و رضای خاطر ایجاد می‌شود.

 

ج ) عوامل خطر آفرین جمعیت شناختی

پژوهشها بیانگر آن است که در مجموع  ، مردان میزان بالاتری از سوءمصرف و اعتیاد را نسبت به زنان نشان می دهند . برخی گروهها و طبقات اجتماعی در مقایسه با سایر گروههای اجتماعی بیشتر در معرض موادمخدر هستند . زندگی در داخل شهر، مهاجرت و منابع اقتصادی محدود از جمله عوامل گرایش به اعتیاد هستند .

 

د) عوامل خطر آفرین خانوادگی

انضباط متناقض والدین، فقدان حمایت خانوادگی و وجود والدینی که فاقد مهارتهای لازم هستند با درگیری اولیه با الکل و سایر مواد مرتبط هستند . برای مثال مصرف الکل و سایر مواد توسط والدین  ، باعث نظارت کمتر آنان بر فرزندان خود می ‌شود .

 

هـ) عوامل خطر آفرین اجتماعی

کودکان از طریق مصرف مواد توسط همسالان و نیز بواسطه ی نگرشهای این همسالان نسبت به مصرف مواد تحت تأثیر هستند . همچنین عواملی مثل در دسترس بودن مواد ، شرایط فشارزای اجتماعی و فقر می تواند مصرف مواد را دامن بزند .

 

و) عوامل خطر آفرین داروشناختی

داروشناسی ، عبارتست از مطالعه ی داروها و اثرات آنها بر بدن . مکانیسم تقویتی مغز در ارتباط نزدیک با اثرات داروشناختی مواد است . از جمله اینکه شواهد بسیار قوی مبنی بر تعامل سیستم لیمبیک میانی مغز با اثرات داروها وجود دارد . در این سیستم ، دوپامین که یک انتقال دهنده ی عصبی است و بیشتر به هنگام شادی ما فعال است ، ظاهراً نقش حیاتی در ایجاد اثر تقویتی تحریک الکتریکی بخش میانی قدامی مغز دارد . در این چارچوب ، شاید مهم ترین عامل دارو شناختی روانیِ مؤثر در سوءمصرف داروها به قابلیت دارو در تقویت وضعیت موجود و ایجاد وضعیت مثبت بستگی داشته باشد .

 

عوامل خطرآفرین در مصرف مواد نوجوانان براساس گزارش برخی از صاحب نظران

 

عوامل

عوامل محافظت‌کننده

 

« آنچه که ما را از مصرف مواد باز می دارد »

 

عوامل خطر‌آفرین

 

« آنچه که ممکن است در گرایش به مصرف مواد تسریع به عمل آورد »

فردی

 شخصیت محکم و مقاوم ، جهت‌گیری اجتماعی مثبت ، هوش ، مهارتهای رفتاری

رفتارهای مشکل‌آفرین دیرپا و دارای سابقه طولانی،نگرشهای مثبت نسبت به مصرف مواد ، شروع زودهنگام مصرف مواد

 

خانوادگی

انسجام، ارتباط عاطفی گرم و با محبت در بین کودک و والدین در کودکی

 رفتارهای توأم با مصرف مواد غیرمجاز در خانواده ، شیوه‌های مدیریت نامناسب در خانواده ، پیوند ضعیف با خانواده ، وجود کشمکش در خانواده

 

تحصیلی

 تعهد مدرسه در برابر دانش‌آموزان ، غلب? فرهنگ مغایر با مصرف مواد

شکست تحصیلی ، عدم احساس تعهد کافی به مدرسه

همسالان

معاشرت با همسالانی که مواد مصرف نمی ‌کنند

طرد شدن از طرف همسالان در مقاطع تحصیلی پایین‌تر

زمینه‌ساز

هنجارها، اعتقادات و معیارهای رفتاری مخالف با مصرف مواد

در دسترس بودن مواد ، هنجارهای فرهنگی محرومیت اقتصادی شدید ، ازهم‌گسیختگی ‌اجتماعی ‌درجامعه‌یا‌محل‌زندگی

 

 

آیا مصرف مواد اعتیاد آور، حد و مرز سنی دارد؟

 

 

سوء مصرف مواد مخدر و داروهای غیرقانونی (اعم از طبیعی یا مصنوعی) به لحاظ ارتباط مستقیم، با مشکلات بهداشتی و نیز اختلالات مرتبط به رشد کودک و حتی جنین قبل از تولد، یکی از چالشهای علمی معاصر بوده و به نظر می رسد در بیان اختلالات و مشکلات کودکان ، بایستی توجهی ویژه به آن معطوف داشت.

 

اکنون پس از گذشت چند دهه از گسترش و شیوع سوء مصرف مواد در صورتهای مختلف، این سوال که " آیا اعتیاد، حد و مرز سنی دارد؟ " کمی نگران کننده به نظر می رسد. زیرا والدین، مربیان، آموزگاران و مسئولان کشوری را به یافتن پاسخی وا می دارد که غالباً تهدیدآمیز و یا آمیخته با خشم است.

 

توصیف صورت مسئله

طبق گزارش دنسن - گربر و روهرس (1981) کودکان به چهار شیوه ، قربانی سوء مصرف مواد می شوند:

 

1) جنین بدون مراقبت پیش از تولد (هنگامی که مادر مواد اعتیادآور حتی سیگار مصرف می کند).

2) پیش رسی و وزن پایین نوزاد در هنگام تولد (در نتیجه ی مصرف مواد اعتیاد آور توسط مادر).

3) نوزاد ناتوان، به خانه ی والدین بی مسئولیت، بی کفایت و سرشار از خشم فرستاده می شود.

4) کودکان و پیش دبستانی ها  به وسیله والدین و سازمانهای اجتماعی ، مورد بی توجهی قرار می گیرند.

 

بنابراین به نظر می آید قبل از آنکه بگوییم «کودکان و نوجوانان سوء مصرف کننده ی مواد»، بهتر است «بگوییم قربانیان مواد مخدر» که در گسترده ای از مشکلات، با زندگی و مسائل مرتبط با آن کنار می آیند.

 

این توصیف از خطرات بالقوه ای که کودکان و نوجوانان را تهدید می کند، شاید صورت مسئله ای جدا از معتادان خیابانی و یا مبتلایان به HIV/AIDS باشد ، اما یک چیز را می توان به صورت مشترک لحاظ نمود و آن اینکه ، دیگر نمی توان تفاوتی در ارائه خدمات بهداشتی - درمانی قائل شد، زیرا که دیگر نمی توان با قاطعیت گفت: گروهی خاص و یا منطقه ای خاص مصون از تندباد اعتیاد هستند.

 

براساس گزارشات پیمایش ملی مصرف مواد و سلامت (NSDUH) ایالات متحده 6/11% جوانان سنین 12 تا 17 سال مصرف کنندگان مواد غیرقانونی در زمان پژوهش بوده اند. 55 درصد این جوانان به راحتی ماری جوآنا به دست می آورند. واکنش والدین در تایید یا رد مصرف مواد توسط این جوانان اثر مستقیم داشت، به گونه ای که والدینی که چنین رفتاری را تایید نمی کردند ، صرفاً 5/5 درصد کوکان آنان مصرف کننده ی مواد بودند . و والدینی که مصرف مواد را نه تایید و نه رد می کردند، 2/30 درصد، کودکانشان گزارش مصرف را در ماه گذشته دادند.

 

گزارشی دیگر از موسسه ملی سوء مصرف مواد (NIDA) ایالات متحده حاکی از آنست که حدود 6 درصد کودکان کلاس چهارم هرگاه که توانسته اند ، مواد استنشاقی را مصرف کرده اند. براساس این گزارش سایر مواد سوء مصرف شده در کودکان عبارتند از:

 

Lsd

داروهای کلوب (گروهی از داروها که در میهمانیهای پرسروصدا و پرتحرک رایج است)

 متا آمفتامین ها

 pcp (فن سیلیدین)

 MDMA (اکستسی)

 استروئیدهای آنابولیک

 هروئین

 داروهای نسخه ای

  الکل.

 

 

 

 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar