مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی ****تماس ویزیت حضوری***** 09360565701
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٧/٩

 « تمدن بشری نتیجة استفاد درست از اوقات فراغت است »

                                                   تاگور اندیشمند هندی

 

3-دوستان نوجوان خود را بشناسیم :

        یکی از مسائل مهم در دورة نوجوانی مسأله « دوستی » است . بررسیهای علمی نشان می دهد که در دورة نوجوانی ، اثر پذیری و تقلید نوجوانان از همسالان از هر کس دیگر ـ از قبیل خانواده و علم ـ بیشتر است و به همین علت خطر دوستیهای نامناسب در این دوران بسیار بیشتر و آثار و عواقبش وخیم تر است .

       در نوجوانی ، ماهیت روابط دوستی تغییر می کند و به سمت صمیمت و وفاداری گرایش می یابد ، دخترها در روابط دوستی خود بیشتر به مشارکت صمیمانه و پسرها بر مقام تسلط و تأکید می ورزند . نوجوانان کوچکتر به احتمال بیشتری تسلیم فشار همسالان برای رفتار ضد اجتماعی می شوند . همسالان روی مسائل روزمره و کوتاه مدت نفوذشان بیشتر و در مقابل ، ..


 

  پیشگیری از مشکلات نوجوانان(5) - پایان

 

 

« تمدن بشری نتیجة استفاد درست از اوقات فراغت است »

                                                   تاگور اندیشمند هندی

 

3-دوستان نوجوان خود را بشناسیم :

        یکی از مسائل مهم در دورة نوجوانی مسأله « دوستی » است . بررسیهای علمی نشان می دهد که در دورة نوجوانی ، اثر پذیری و تقلید نوجوانان از همسالان از هر کس دیگر ـ از قبیل خانواده و علم ـ بیشتر است و به همین علت خطر دوستیهای نامناسب در این دوران بسیار بیشتر و آثار و عواقبش وخیم تر است .

       در نوجوانی ، ماهیت روابط دوستی تغییر می کند و به سمت صمیمت و وفاداری گرایش می یابد ، دخترها در روابط دوستی خود بیشتر به مشارکت صمیمانه و پسرها بر مقام تسلط و تأکید می ورزند . نوجوانان کوچکتر به احتمال بیشتری تسلیم فشار همسالان برای رفتار ضد اجتماعی می شوند . همسالان روی مسائل روزمره و کوتاه مدت نفوذشان بیشتر و در مقابل ، بزرگسالان بر ارزشهای دراز مدت و برنامه های تحصیلی تأثیر بیشتری دارند . از این رو کنترل و نظارت والدین و مربیان از این جهت اهمیت ویژه دارد .والدین باید مراقب باشند که فرزندان نوجوان آنها با چه کسانی طرح دوستی ریخته است . محیط مدرسه از این جهت بسیار تعیین کننده است و لازم است اولیای مدرسه بامشارکت والدین دانش آموزان ، مراقبتهای لازم را به صورت صحیح به عمل آورند تا اگر افرادی آلودگیهایی دارند ، این آلودگی را به دیگران سرایت ندهند .

      متأسفانه بعضی از خانواده ها از اهمیت چنین مراقبتهایی غافلند و یا به علت گرفتاری دیگر ، چندان توجهی به این مسائل حیاتی از خود نشان نمی دهند . برخی دیگر از خانواده ها به فرزندان نوجوان خود اعتماد بیش از حد دارند وگمان می کنند که فرزند آنها از قماش دیگری است و حتی فکر خطا نیز به ذهن او خطور نمی کند تا چه رسد به اینکه در عمل لغزشی از او سر بزند ! این خوش بینی افراطی ناشی از بی بصیرتی است . نقطه مقابل آن بدبینی نسبت به فرزندان خویش است . برخی از خانواده ها همواره نسبت به فرزندان نوجوان خود برخوردهای بدبینانه دارند.  اعمال مراقبت از سوی آنها به صورتی است که حساسیت منفی فرزندانشان را بر می انگیزد و آنها را به لجاجت وا می دارد وچه بسا شخصیت اخلاقی آنها را مخدوش می کند . اعمال نظارت باید به گونه ای باشد که اثرات منفی به دنبال نداشته باشد و آنها احساس نکنند که والدینشان نسبت به آنها بی اعتماد ند . در عین حال ، پدر و مادر باید به نحوی فرزندان خود را متقاعد سازند که از مراقبت والدین خود بی نیاز نیستند و این مراقبت ناشی از علاقه و مسئولیتی است که خانواده در برابر فرزندان دارد .

       بعضی از خانواده ها کار سختگیری را به جایی می رسانند که  فرزندان خود  را از داشتن  هر نوع دوست باز می دارند ، البته چنین روشی درست نیست، زیرا فرزندان  آنها را از مزایای دوستی محروم می سازند . یک نوجوان نه تنها خواهان محبت دیدن است بلکه خود نیازمند محبت کردن نیز هست . پس داشتن دوستان شایسته این نیاز عاطفی او را بر آورده می سازد و او را از تنهایی ـ با تمامی عواقب زیانبارش ـ نجات می دهد و موجبات رشد عاطفی و اجتماعی او را فراهم می سازد . محروم شدن از دوستان خوب ،چه بسا نوجوانان را منزوی ، افسرده و غیر اجتماعی بار آورده و برای آیندة او زیانبار می باشد . پدر و مادر آگاه می کوشند تا با فراهم کردن شرایطی ، امکان انتخاب بهترین دوستان رابه فرزندان خود بدهند و به طور مستقیم و غیر مستقیم او را با معیارهای صحیح انتخاب درست آشنا سازند ؛ خطرات دوستیهای نامناسب را در قالب وقایع و حکایات و تشویق به مطالعة کتاب و غیره به طور غیر مستقیم به او یادآوری و آموزش می دهند تا کمبود تجربة او را بدین وسیله تا اندازه ای جبران کنند .

 
" پناه بردن به دوستیهای خطرناک یا ارتباط با جنس مخالف ـ

بویژه در مورد دختران بیشتر ناشی از نبودن روابط صمیمانه بین والدین و فرزندان است . "

4-محیط خانواده را برای نوجوان امن و راحت سازیم :

         خانواده نقش مهمی در تربیت کودکان دارد و برای نوجوان تکیه گاهی است که می تواند به کمک آن مشکلات خود را حل کند . اختلاف پدر و مادر و برخوردهای نامناسب آنها با یکدیگر و با فرزندان ، محیط خانه را نا آرام و ناسالم می سازد . نوجوانی که در چنین محیطی به سر می برد به ناچار تکیه گاه خود را در خارج از محیط خانواده جست وجومی کند وچون بسیارآسیب پذیر است ممکن است که با خطرها و انحرافات زیادی روبه رو شود . دعوا و کشمکش بین پدر و مادرها می تواند تأثیر بسیار عمیقی روی فرزندان بگذارد و آنها را بشدت مضطرب سازد .

       پس محیط و شرایط خانوادگی هم می تواند عاملی تشویق کننده و هم می تواند بازدارنده ، در مراحل رشد نوجوان باشد . خانه ای که افراد و اعضاء آن با هم کار و تفریح می کنند و با اتفاق نظر تصمیمات مهم می گیرند ، بی تردید کودکان ونوجوانانی دارای اعتماد به نفس می پرورند . از سوی دیگر ، کودکان و نوجوانانی که در خانه ای مملو از سوء ظن و عیبجویی و پر تنش بزرگ می شوند ، دریافتن هویت خویش و ایجاد روابط مطلوب با گروه همسالان دچار مشکل خواهند بود . همانطوری که ذکر شد نوجوان متعلق به این گونه خانه ها اغلب فراری است ،و  احتمالاً به خیابان و گروههای مختلف از جمله گروه بزهکاران پناه می برد .

" بدرفتاری با کودکان،به سلامت جسمانی وروانی آنان آسیب می رساند "

 

5-با رفتار مناسب ، سلامت روانی نوجوان را تأمین کنیم :

هیچ چیز به اندازه رفتارخوب والدین با نوجوان ، در رشد و سلامت روانی او مؤثر نیست . اگر ما به شخصیت نوجوان احترام بگذاریم ، با او به خشونت رفتار نکنیم ، با وی مهربان و صمیمی باشیم ، به او اعتماد کنیم و بگذاریم به ما اعتماد داشته باشد، می توانیم مطمئن باشیم که ریشه های انحراف وخلافکاری را درنوجوان خود از بین برده ایم.

    بیان عواطف واحساسات بهترین شیوه آموزشی محبت به فرزندان است واینگونه است  که آنها اطمینان پیدامی کنند،  پدر و مادرشان خوشبخت هستند. هرچه رفتارهای ما صریحتروصادقانه تر باشند شخصیت فرزندان ما قویتر خواهد بود.

       در برخی خانواده ها می بینیم که پدر و مادر با به کار بردن الفاظی طعن آلود و گاهی زشت و رکیک فرزندان خود را در حضور خویش و بیگانه تحقیر می کنند . آنها نمی دانند که با این کار عملاً این خصوصیات پست را به آنها تلقین وتزریق می کنند واز فرزندان خود موجوداتی بی مقدارمی سازند که آمادگی همه گونه پستی و انحراف را دارند.

       برای آموزش و اصلاح عیبهای فرزندان ، بهتر است در درجة اول از ارزشهای غیر مستقیم استفاده کنیم و آنها را به طور مستقیم مورد خطاب قرار ندهیم و اگر لازم شد که به طور مستقیم با آنها دربارة خطایشان صحبت کنیم ، بهتر است این کار علنی و آشکار نباشد تا شخصیت او در نزد دیگران خرد نشود . این روش علاوه بر این که او را در حفظ عزت و کرامت شخصیتش یاری می کند ، بر اعتماد او نسبت به ما نیز افزوده می شود .گاه لازم می شود ما عذر او را در دست زدن به کاری خلاف براحتی بپذیریم یا حتی خود ، آن را توجیه کنیم . در حقیقت ما با استفاده از این روش به او تلقین می کنیم که وی برتر از آن است که به چنین خطایی دست زند و اگر هم دست به کاری خلاف بزند تصادفی و از روی غفلت و اشتباه است . این گونه شخصیت قابل شدن برای کودکان و نوجوانان سبب می شود که آنها احساس شخصیت اخلاقی را از دست ندهند .

6-بین آزادی نوجوان و مراقبت از او تعادل ایجاد کنیم :

   محوری ترین انگیزش در دورة نوجوانی کوشش برای به دست آوردن استقلال است . اگر چنین انگیزه هایی در نوجوان بیدار نمی شد ، او نمی توانست به رشد و کمال برسد و همواره به صورت کودکی وابسته و طفیلی باقی می ماند و استعدادهایش شکوفا نمی شد .

 ظهور و رشد این انگیزه در نوجوان ، حالات و ویژگیهای زیادی به دنبال می آورد . از مهمترین آثار آن این است که نوجوان انتظار دارد در او به دید یک کودک نگاه نکنند و به شخصیت و فکر و عمل او بهاء دهند . هرگونه برخوردی با این انتظار نوجوان با عکس العمل روانی و پنهان یا آشکار او روبرو می شود و گاه ممکن است به واکنشهای شدید یا رفتارهای نامناسب و حتی ضد اجتماعی او منتهی گردد ؛ از این رو تعلیم و تربیت نوجوان باید دقیقاً با توجه به این انگیزة روحی در او صورت گیرد . بی اعتنایی به این حال درونی نوجوان سبب گسستن ارتباط روحی با وی و شکست در تربیت او می شود .

  اگر به او توجه نشود ممکن است برای ابراز وجود و نشان دادن آزادی و استقلال خود دست به کارهای نامطلوب بزند تا به نحوی دیگران را متوجه وجود خود سازد . گاه ممکن است به صورت سرکشی و تمرد باشد و نوجوان با زیر پا نهادن ارزشهای مورد قبول خانواده وجامعه استقلال رای خود را نشان دهد . چه بسا این بی اعتنایی بتدریج تولید عقدة روانی در او بکند که بعد از گذشت مدت زمان کم و بیش طولانی ، خود را به صورت مخرب تر نشان دهد . در این مرحله شاید درمان درد چندان آسان نباشد اما اگر به موقع از پیدایش چنان عقدة روانی جلوگیری می شد ، چنین پدیدة اسفناکی بوجود نمی آید .

 بنابراین نوجوان بزرگ شده است و به آزادی نیاز دارد . اما چون آسیب پذیر است و در بسیاری از موراد به جای عقل و منطق از احساسات خود پیروی می کند ، به مراقبت مناسب هم احتیاج دارد . اگر بتوانیم در دادن آزادی به نوجوان و مراقبت از او زیاده روی نکنیم و اندازه نگه داریم ، به هر دو نیاز او جواب مثبت داده ایم و از خطرهایی که آزادی زیاد و مراقبت شدید ایجاد می کنند ، پیشگیری کرده ایم. مؤعظه کردن تأثیری در نوجوان ندارد در حالی که توضیح درباره علت وضع مقررات خاص و راهنمایی او غالباً نتیجه مثبتی دارد . پس پدران و مادران آگاه و روشن بین از همان دوران کودکی فرصتهایی را برای فرزندان خود فراهم می کنند تا اندیشیدن، انتخاب کردن و تصمیم گرفتن را تجربه کنند. در این میان اگر فرزندان اشتباهاتی داشته باشند این اشتباهات را برای رشد طبیعی آنها لازم می شمرند و خود به عنوان راهنما در کنار شان قرار می گیرند. با توجه به نکات بالا می توانیم به فرزندان خود در گذار از دوره سخت و دشوار نوجوانی یاری رسانیم و پایه ای محکم برای زندگی آینده پی ریزی کنیم ، زیرا که زندگی سالم در گرو نوجوانی سالم است .

 

بر نوجوان نظارت کنید ، قبولشان داشته باشید ، به آنها اعتماد کنید اما آنها

را دائماً  مثل زندانی ها تحت نظر نگیرید .

 

 

 

" در تربیت نوجوان باید آزادی های مشروع آنها محترم شمرده شود

و زمینه برای دست یافتن آنها به یک زندگی مستقل فراهم شود "

 

 

7-فرزندان خود را به موقع راهنمایی کنیم

       زمانی که کودکان در آستانه بلوغ قرار می گیرند و انگیزة جنسی در آنها تا حدی بیدار می شود ، باید با راهنمایی های به موقع خود ، آنها را از نشانه های بلوغ و عوارض آن آگاه سازیم تا اولاً آنها را از اضطراب و نگرانی که معمولاً در این هنگام برای آنها پیش می آید نجات دهیم و آنرا امری طبیعی که برای همه پیش می آید معرفی نماییم ؛ ثانیاً با راهنمایی های به موقع خود آنها را از مراجعه به دوستان یا احیاناً خواندن کتابهایی که معمولاً زیانهای گوناگون در بر دارد ، بی نیاز سازیم .

       آگاهی دادن به کودکان در آستانه بلوغ درباره تحولات جسمی و روانی آنها و عوارض جدید و ناشناخته ای که برای آنها پیش می آید ، بسیار لازم و ضروری است ونباید آنها را در عالمی تاریک و مبهم به حال خود رها کرد و آنرا لازمة عفت و حیا دانست . با توجه به اینکه دختران چند سالی زودتر از پسران به مرحلة بلوغ می رسند ، وظیفه مادران در ارتباط با دخترانشان حساستر است . مادر باید با صمیمیت و دلسوزی در کنار دختر تازه بالغ خود قرار گیرد و همواره به عنوان راهنمایی آگاه ومحرم راز ایفاء نقش نماید .

       البته در تمام این مراحل باید راهنمایی و گاهی دادن توأم با عفت و مراعات ظرافتهای لازم باشد تا حجب و حیای فطری و طبیعی آنها را از بین نبرد . مادر باید مسائل بهداشتی و نیز تکلیف شرعی دختر ار بدقت به او بیاموزد و پیشاپیش آگاهی لازم را در اختیار او قرار دهد .همین وظیفه را پدر در ارتباط با پسر نوجوان خود که در آستانه بلوغ قرار گرفته است بر عهده دارد .

توجه کنید؟

" حجب وحیای بیش از اندازه و نامعقول دراین مورد مشکلات مهمی رابرای

فرزندان پیش می آوردوآنهارابه سوی دیگران وراههای نامطمئن سوق می دهد"

 

 

منابع

 

  • × لورا ای، برک. روانشناسی رشد ( جلد دوم ، از نوجوانی تا پایان زندگی ) ، ترجمه یحیی سید محمدی، تهران ، نشر ارسباران ، 1382
  • × ویلیام آلسنو ، وایت نیویورک ، روانشناسی بلوغ و تربیت جنسی کودکان و نوجوانان. ترجمه، فضل الله شاهلوی پور ، تهران ، چاپ پیام 1370
  • × نوروز علی ، صالحی . آشنایی با ویژگی رشد در دورة نوجوانی . مقالة ، تهران ،
  • × حسین علی ، کوهستانی . علی اصغر ، خلیل زاده امینیان ، پژوهشی در اوقات فراغت و راههای بهره وری از آن ، تهران ، نشر تیهو 1378
  • × علی ، قائمی . دنیای نوجوانی دختران ، تهران ، انتشارات امیری ، 1370
  • × حسین ، لطف آبادی ، روانشناسی رشد (2) : نوجوانی ، جوانی و بزرگسالی ، تهران ، انتشارات لیلی 1380
  • × شکوه ، نوابی نژاد ، رفتارهای بهنجار و نابهنجار کودکان و نوجوانان و راههای پیشگیری و درمان ناهنجاریها ،تهران ، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان 1377
  • × محمد علی ، سادات ، آموزش خانواده : رفتار والدین با فرزندان ، تهران ، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان 1376

•×   انجمن پزشکی بریتانیا. روشهای خفظ و ارتقاء سلامتی . ترجمه ، بیژن معصوم، بابک معصوم. مشهد انتشارات امامت 1382

                                                                                                                                                                

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد ×××××× *************شماره تماس جهت مشاوره حضوری 09360565701 مشاوره تلفنی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar