مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٧/٩

تنها کودکان نیستند که خشمگین می‌شوند، بلکه بزرگسالان نیز بدان دچارند. قبل از آن که تعریفی از خشم آورده شود، ضروری است که هیجان تعریف شود. هیجان نوعی واکنش کلی و شدید ارگانیسم نسبت به‌یک موقعیت دور از انتظار همراه با یک حالت عاطفی است. این حالت عاطفی ممکن است خوشایند و یا ناخوشایند باشد، مانند محبت، خشم، ترس و ... .


خشم و راه‌های مقابله با آن

 

تنها کودکان نیستند که خشمگین می‌شوند، بلکه بزرگسالان نیز بدان دچارند. قبل از آن که تعریفی از خشم آورده شود، ضروری است که هیجان تعریف شود. هیجان نوعی واکنش کلی و شدید ارگانیسم نسبت به‌یک موقعیت دور از انتظار همراه با یک حالت عاطفی است. این حالت عاطفی ممکن است خوشایند و یا ناخوشایند باشد، مانند محبت، خشم، ترس و ... .

خشم حالتی از هیجان است که در آن انسان برای رهانیدن خود از یک حالت فشار به تلاش‌هایی دست می‌زند و یا حرکاتی انجام می‌دهد. خشم معمولاً زمانی ظاهر می‌شود که انسان در انجام کاری با شکست مواجه گردد و منافع وی به خطر افتد. اغلب، خشم را با پرخاشگری یکی می‌دانند در حالیکه خشم با پرخاشگری فرق دارد. پرخاشگری نوعی رفتار است که برای آسیب‌رساندن به طرف مقابل از فرد پرخاشگر سر می‌زند. ولی در خشم چنین حالتی ممکن است پیش نیاید. البته بعضی مواقع خشم با پرخاشگری همراه می‌شود و آن زمانی است که فرد در اثر خشم بخواهد به دیگران صدمه وارد نماید.

هیجان گاه می‌تواند سلامت انسان را تضمین نماید. مانند هیجان ترس که موجب می‌شود فرد زمانی که احساس خطر کند، از خود دفاع نماید یا فرار کند و گاه می‌تواند عامل اصلی پدیدآیی اختلالات روانی شود. چنانچه انسان خشمگین شود ممکن است تعادل روانی خود را از دست بدهد، به همین منظور است که حضرت علی می‌فرماید: « به هنگام خشم نه تصمیم، نه تشویق، نه تنبیه. »

نشانه‌های خشم:

هیجان خشم دارای علایم زیادی است که از یک سو به میزان ایجاد حالات خشم بستگی دارد و از سوی دیگر به حالات روانی و شخصیتی فرد وابسته است. علایم خشم را به طور کلی به دو دسته می‌توان تقسیم کرد:

1) علائم فیزیولوژیکی خشم مانند: لرزش اندام، بالارفتن فشار خون، پا به زمین کوبیدن، فریاد زدن، نبض تند و ... .

2) علائم روانی خشم مانند: ضعف در حافظه، تقلیل قوه فهم، سلب اراده، اشتباه در تصمیمات و ... .

 

چرا انسان خشمگین می‌شود؟

عوامل به وجودآورنده خشم در افراد، بسیار متعدد و پیچیده‌اند، از جمله زمانیکه انسان در راه دست‌یابی به اهداف با موانعی روبرو می‌شود و یا اینکه مورد تهدید قرار می‌گیرد. محدودیت‌های شدید، احساس ناامنی، مشکلات در یادگیری مهارتهای جدید، تمسخر، رفتارهای غیر عادلانه،  تبعض‌ها، زورگویی، دروغ گفتن، تحمیل عقاید، تهاجم و حملات، بی‌توجهی به نیازها و در تعارض قرار گرفتن و ... اشاره کرد.

 

راه‌های مقابله با خشم

با توجه به اینکه هیجان خشم نوعی احساس فردی است، یعنی ممکن است یک موقعیت، فردی را خشمگین، ولی در فرد دیگر هیچ هیجانی ایجاد نکند، نمی‌توان گفت این نوع هیجان در همه انسان‌ها یکسان وجود دارد. هیجان خشم در زندگی همه انسان‌ها کم و بیش مشاهده می‌شود. آنچه مهم به نظر می‌رسد این است که انسان باید دنیای روانی خود را بشناسد و ضرورت کنترل، شیوه‌ی مهار و هدایت آن را بیاموزد.

در بسیاری از مواقع هیجان خشم برای انسان به منزله نوعی زهر در بدن است، همانند برخی از حیوانات. به عنوان مثال مار وقتی‌که خشمگین می‌شود، در بدنش نوعی زهر تولید شده و این زهر، در کیسه مخصوصی ریخته می‌شود و این حیوان در مواقع ضروری برای دفاع از خود، از آن استفاده می‌کند که اغلب کشنده است. در هنگام خشم، در بدن انسان نیز نوعی زهر تولید شده و در قسمتهای مختلف بدن انسان پخش می‌شود که موجب سرخ شدن چهره، عدم تعادل و ناهماهنگی در عملکرد او می‌گردد.

بهترین شیوه‌ی مقابله با خشم صبر و بردباری است. صبر و بردباری در برابر خشم، به معنای تسلط داشتن بر شرایط روانی خویش است. خشم را نباید با خشم پاسخ داد زیرا این کار، موجب تشدید حالت خشم در فرد می‌شود. با توجه به اینکه معمولاً خشم به خودی خود به حالت آرامش تبدیل می‌شود بنابراین نباید به فرد خشمگین التماس کرد زیرا ممکن است به این کار
عادت کند. روش دیگر مقابله با خشم این است که وقتی خشم فرد به آرامش نسبی تبدیل شد به وی کمک کرد راه‌های عقلانی برای برخورد با مسأله را در پیش گیرد. همچنین تلاش کرد تا فرد صحنه‌ها و برنامه‌های وحشت آمیز را چنین برنامه‌هایی را کم‌تر مشاهده نماید. از آن‌جا که خشم ممکن است بر اثر تکرار عادت شود بهتر است حد امکان از امور خشم‌آور پرهیز کرد و نگذاشت فرد به این حالت عادت کند.

 

پرهیزهای لازم

برای دور داشتن فرد از خطرهای احتمالی خشم باید پرهیزها و مراقبت‌هایی را در مورد فرد، معمول داشت که اهم آنها به قرار زیر است:

1)     استفاده از اصل بازداری:

برای استفاده از اصل بازداری، لازم است فرد الگوهایی را مشاهده کند که در آن فرد به دلیل خشمگینی در تصمیمات خود اشتباه می‌کند و زیان‌هایی را متحمل می‌شود. با مشاهده‌ی چنین الگوهایی، احتمال بروز خشم از سوی مشاهده‌گر کاهش می‌یابد.

2)     دور داشتن فرد از برنامه‌های خشونت‌آمیز:

تا آنجا که ممکن است باید فردی را که زود خشمگین می‌شود از اموری که جنبه‌ی خشونت را در وی رشد می‌دهد، دور نگه داریم.

3)     دوری از عصبانیت‌ها:

نباید از انسان توقع داشت که اصلا عصبانی نشود اما می‌توان در این حالت کنترل خود را حفظ نمود. بنابراین فرد، باید بر اعصاب خود تسلط و تا حدودی خود را کنترل کند.

4)     بها ندادن به خشونت‌ها:

بسیاری از افراد از راه خشونت و عصبانیت می‌خواهند به خواسته‌های خود دست یابند و سعی می‌کنند تا از این طریق به هدف خود برسند. بنابراین باید از طریق بی‌اعتنایی و بها ندادن به خشونت‌ها آنها را بی‌اعتبار نمود.

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar