مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٧/۱

 

ج)عوامل موثردر اضطراب نوجوانان و مقابله با آن

        سرچشمه بسیاری از ناراحتیهای ظاهراً غیر منطقی نوجوانان اضطرابی است که از عوامل گوناگون از جمله عوامل زیر ناشی می شود : تغییرات جسمانی از قبیل نگرانی از دیررسی بلوغ به خصوص در پسرها، نگرانی از زود رسی بلوغ به خصوص در دخترها، ترس و احساس خجالت از تغییر جسمانی و رنج ناشی از عدم پذیرش تغییرات جسمانی، عدم پذیرش از جانب همسالان، مستقل شدن، بروز رفتار پرخاشگرانه، غیر منطقی بودن، نداشتن مهارتهای لازم برای زندگی، تمایلات جنسی و آشفتگی در نقش. در اینجا به طور مختصر بعضی از این عوامل مورد بررسی قرار می گیرند:


پیشگیری از مشکلات نوجوانان(4)

 

 « نوجوان به آزادی همراه با آگاهی نیاز دارد نه به محدودیت »

 

ج)عوامل موثردر اضطراب نوجوانان و مقابله با آن

        سرچشمه بسیاری از ناراحتیهای ظاهراً غیر منطقی نوجوانان اضطرابی است که از عوامل گوناگون از جمله عوامل زیر ناشی می شود : تغییرات جسمانی از قبیل نگرانی از دیررسی بلوغ به خصوص در پسرها، نگرانی از زود رسی بلوغ به خصوص در دخترها، ترس و احساس خجالت از تغییر جسمانی و رنج ناشی از عدم پذیرش تغییرات جسمانی، عدم پذیرش از جانب همسالان، مستقل شدن، بروز رفتار پرخاشگرانه، غیر منطقی بودن، نداشتن مهارتهای لازم برای زندگی، تمایلات جنسی و آشفتگی در نقش. در اینجا به طور مختصر بعضی از این عوامل مورد بررسی قرار می گیرند:

1-نحوه رویارویی با رنج ناشی از تغییرات جسمانی

       تغییرات ناشی از دوران بلوغ را نوجوان بتدریج می پذیرد. علت اصلی نگرانی در مورد نکات دیگری همچون زودرسی و دیررسی بلوغ و احساس خجالت در مواجهه با تغییرات جسمانی، عدم آگاهی، آگاهی ناقص یا محدود و یا اطلاعات نادرست نوجوان در زمینه های مختلف بلوغ و تغییرات جسمانی ناشی از آن است، که بهترین راه پیشگیری نیز فراهم آوردن آگاهی و بینش دقیق، صحیح و به موقع است. والدین باید قبل از پیدایش علایم ثانویه بلوغ فرد را بطور مناسب و با مراعات شئون اخلاقی، در جریان مسائلی از جمله سن بلوغ، عوامل موثر در پیدایش بلوغ و تغییرات جسمانی و آثار روانی آن بگذارند. والدین و مربیان با فراهم آوردن جوی آزاد و سالم باید این امکان را به نوجوان بدهد که سوالات، افکار، احساسات و احیاناً نگرانیهای خود را صادقانه مطرح و جوابهای مناسب دریافت کند و نباید بگذارند تا نوجوانان برای یافتن پاسخ سوالات خود کسانی که صلاحیت ندارند از جمله همسالان مراجعه و دچار انحراف و اضطراب شود. در مواردی که نوجوان نمی تواند مسائل را حضوری با والدین مطرح کند، باید مربیان و اولیای مطلع و متعهد مدرسه در حد مجاز نوجوان را راهنمایی کنند و با ارائه کتابهای مناسب و بحثهای مفید، زمینه بدست آوردن اطلاعات سالم را فراهم آورند.

 

2-رویارویی با اضطراب ناشی از عدم پذیرش از جانب همسالان

       نتایج پژوهشی نشان داده است که ناامنی، وابستگی شدید و ناسالم نوجوان به والدین، ناتوانی یا نداشتن مهارتهای لازم در برقرار کردن روابط عاطفی، اجتماعی و اخلاقی سالم، تفاوت در فرهنگ خانواده ها و بخصوص عدم پذیرش ارزشها و آداب و رسوم گوناگون، موجب اضطراب بسیاری از نوجوانان می شود. برای اینکه نوجوانی که تجربه های ذکر شده را نداشته است دچار اضطراب شدید نشود و یا اضطراب او ادامه پیدا نکند اقدامات زیر مفید است :

  • والدین باید گرایش فرزند خود به همسالان را بدرستی درک کنند، زیرا این یک نیاز طبیعی است که بخواهد مورد توجه و حمایت همسالان قرار گیرد.
  • والدین با نوجوان در مورد گزینش دوست توافق نمایند تا دچار تعارض نشود و پنهان کاری نیز نکند.
  • باید سعی کنند به طور منطقی با نوجوان روبرو شوند و در وقت مناسب، با گفتگوی ملایم و استدلال، او را متوجه نتایج نامطلوب بعضی از معاشرتها کنند.
  • والدین و مربیان برای دوستان نوجوان باید اعتبار و احترام قایل باشند.
  • والدین و مربیان و... باید در همه مواقع بخصوص در برابر همسالان، احترام و شخصیت نوجوان را حفظ کنند.

 

3-رویارویی با اضطراب ناشی از دوگانگی و ترس از مستقل شدن

       یکی از عمومی ترین نیازهای نوجوان کسب استقلال از افراد خانواده و دیگران است. مطالعات نشان داده که اضطراب در کسانی بیشتر دیده می شود که دچار ناامنی شدید، عدم اعتماد به نفس، وابستگی ناسالم به والدین بخصوص مادر هستند. کسب استقلال در بسیاری از نوجوانان اضطراب ایجاد می کند. از جمله حالاتی که در زمینه مستقل شدن دیده می شود، تضاد و دوگانگی است، یعنی نوجوان در حالیکه می خواهد و می داند که باید مستقل شود از استقلال نیز می ترسد. برای جلوگیری از این دوگانگی والدین باید وضعیتی فرآهم آورند تا نوجوان با بدست آوردن اعتماد بنفس، امنیت روانی و جرات تجربه کردن، بتدریج درصدد کسب استقلال برآیند. یکی از دلایل اساسی در اضطراب ناشی از مستقل شدن، عدم آگاهی از وضعیتی است که نوجوان بعد از مستقل شدن پیدا خواهد کرد. به نوجوان باید مسئولیت و فرصت داد که در بسیاری از امور مربوط به خود اظهار عقیده کنند و تصمیم بگیرند، ولو اینکه اشتباه کنند. و نباید نوجوانان را به خاطر اشتباهاتشان مورد تنبیه یا تحقیر قرار داد بلکه باید به آنها این فلسفه را آموخت که زندگی سراسر تلاش و مبارزه است و آنها می توانند از خطاهای خود درسهای مفید بیاموزند. در نیاز نوجوانان به کسب استقلال تفاوتهای فردی وجود دارد به همین دلیل نباید آنها را مقایسه ملامت آمیز کرد زیرا گاهی باعث دلسردی، احساس نا امنی و اضطراب می شود.

 

4-رویارویی با اضطراب ناشی از بروز رفتار پرخاشگرانه

       یکی از خصوصیات بعضی از نوجوانان مخالفت با افراد مختلف در خانه و خارج از آن است که گاه بصورت پرخاشگری کلامی یا غیر کلامی بروز می کند. عدم توانایی در کنترل رفتار پرخاشگرانه باعث اضطراب بسیاری از نوجوانان است. بطور خلاصه بالا بردن میزان مقاومت و تحمل کودک در برابر ناکامی و سختیها، ارضاء صحیح نیازهای کودک، ایجاد امنیت روانی و بوجود آوردن الگوهای رفتار مناسب می تواند در پیشگیری رفتار پرخاشگرانه موثر باشد. اگر این اقدامات بموقع انجام نشود باید در زمان حال امکاناتی فراهم آوریم که نوجوان کمتر پرخاشگری کند و با اضطراب کمتری روبه رو شود. توصیه های زیر در این زمینه مفید است:

  • والدین و دیگران باید تا حد ممکن از امر و نهی های زیاد، بی مورد و غیر اصولی خودداری کنند.
  • از ایجاد ممنوعیت و محدودیتهای بی مورد که مغایر با نیاز نوجوان به کسب آزادی و استقلال است خود داری کرد.
  • با تقویت روحیه نوجوان بخصوص تکیه بر مهارتها و تواناییهای مثبت او، باید روشهای مناسب مواجهه با ناکامی را به او آموخت.
  • به نوجوان باید آموخت که در مقابله با خشم به جای اینکه بدون تفکر خشمی کنترل نشده ابراز دارند منطقی برخورد کنند و بدون توهین و تحقیر به دیگران ابراز وجود کنند و عواطف خود را بیان کنند.
  • باید به او فهماند که نحوه برخورد دیگران با او تا حدی نتیجه رفتار خود اوست.
  • در برابر پرخاشگری نوجوان نباید از تنبیه یا تحقیر استفاده کرد، زیرا این رفتارها خود باعث تشدید پرخاشگری می شوند بهتر است به عمل پرخاشگرانه او، پاسخ نداد، منتها باید به نوجوان فهماند که بی اعتنایی ظاهری به پرخاشگری او حمل بر تائید یا قبول آن نیست.

2-برای اوقات بیکاری فرزندان خود برنامه ریزی کنیم

         اوقلات فراغت را می توان به عنوان مهمترین و دلپذیرترین اوقات آحاد بشر عنوان کرد . اوقات به معنی جمع " وقت " هنگامها و گاه ها می باشد .« مردم اغلب اوقات فراغت را معادل زمان بیکاری در نظر می گیرند باید دانست که اوقات فراغت با بیکاری تفاوت دارد .

        بیکاری از مهمترین علتهای خلافکاری نوجوانان است . نوجوان سرشار از نیرو و توان است و به حرکت و فعالی نیاز دارد و نمی تواند بیکار بماند . به همین سبب است که در فصل تابستان که مدارس تعطیل است ، مشکلات بچه ها بیشتر می شود ، ما باید نه فقط برای اوقات بیکاری ، بلکه برای همه زندگی فرزند خود برنامه ریزی کنیم . این برنامه باید طوری باشد که آنها فرصت درس خواندن ، بازی کردن و استراحت کافی داشته باشند .

       طرفداران توسعه فرهنگی ، برنامه ریزی اوقات فراغت را مناسب ترین ، شرایط برای رشد و ارتقاء فرهنگ عمومی می شناسد بنابراین مجموعه کارکردهایی را که می توان برای اوقات فراغت بیان کرد عبارتند از :

 

الف ) استراحت ورفع خستگی                                           

ب) تفریح                                                                  

پ ) آسایش روحی و روانی ( تأمین بهداشت روانی )

ت) رشد فردی و اجتماعی  

ث) رشد شخصیت

ج ) فکری و فرهنگی

 

الف ) استراحت و رفع خستگی :

       استراحت از نظر حفظ سلامت و کارآیی بدن مهم و بخصوص در مورد نوجوانان که فعالیتشان بسیار زیاد است باید مورد نظر قرار گیرد . استراحت بدن یعنی همان استراحت عضلانی که عکس انقباض عضلانی است ( که تحریکات از مرکز دستگاه عصبی به آنان وارد و منقبض می شوند ) و استراحت عضلانی به حالتی اطلاق می شود که عضله دارای کمترین انقباض باشد ، عضله در حالت استراحت باریکتر ، طبیعی تر ، نرم تر ، و قابل انعطاف تر است . البته هیچ عضله ای از نظر زیستی در حالت استراحت کامل نیست و همیشه انقباض بسیار کلی در آن وجود دارد ،     و گرنه بدن شل شده و تنش خود را از دست می دهد . از طرفی عضله در هنگام کار و فعالیت نیز هیچگاه به انقباض کامل نمی رسد .

       تحقیقات اخیر نشان داده است که عادت دادن افراد به استراحت و تمدد اعصاب به امر یادگیری و آموزش آنان کمک می کند اضطراب آنان را می زداید و بر دقت و قدرت یادگیری آنها می افزاید .

 

ب ) اوقات فراغت و تقویت مهارتهای حسی و حرکتی ، فعالیتهای ورزشی و تفریح :

       ورزش مهمترین دارو جهت پیشگیری از بیماریها، بهبود مزاج و دوام مستمر و موثرآدمی برکنشهای ذهنی و ایجاد تحول روانی یک عمل تفریحی ، نشاط آور و سرگرم کننده در ساعات اوقات فراغت می باشد . همچنین ورزش غیر از آنکه فعالیتهای بدنی و فعالیتهای اجتماعی وگروهی است، نوعی بازی هم به حساب می آید و برای مدتی انسان را از واقعیت های اطراف و نگرانهیا و دلواپس ها دور می سازد و فرد را متوجه بدن و نقاط مثبت خویش می کند .

 

 

بازیها را معمولاً به سه دسته تقسیم می کنند :

الف ـ بازیهایی که به پرورش جسم کمک کرده و مهارتهای جسمی و حرکتی را تقویت می کنند مانند : دوچرخه سواری و والیبال ، فوتبال

ب ـ بازیهایی که قدرت تفکر را پرورش می دهند مانند: شطرنج

ج ـ بازیهایی که قدرت تخیل را پرورش می دهند مانند : مجسمه سازی ، نقاشی ، ....

 

 

ث ) رشد شخصیت :

 

       اوقات فراغت ، به عنوان مناسب ترین  فرصت به انسان این امکان را می دهد تا رفتار فردی و اجتماعی خود را مورد ارزیابی و ارزشیابی قرارداده و با آرامش خاطر ، نسبت به خصوصیات اخلاقی ، رفتاری و ... خود به تفکر و اندیشه بپردازد و نقاط قوت و ضعف خود را دریابد . اوقات فراغت همچنین فرصت مناسبی برای ظهور و رشد و شکوفایی استعدادها و توانایی ها و خلاقیت ها و نوآوری های فرد است .

 

پ ) اوقات فراغت و بهداشت روانی :

 

       اولین نتیجه گیری ازاوقات فراغت « دستیابی به آموزش و آسایش و جبران صدمات جسمی و روانی » است . افراد معمولاً در پناه استفاده از اوقات فراغت ، اضطرابها و نگرانیهای خویش را رها نموده ، به آرامش و آسایش لازم دست می یابند .

 

 

 

 

ت ) اوقات فراغت و آسیب پذیری های اجتماعی :

 

       در کنار همه  ارزشمندی ها و اثرات حیات بخش اوقات فراغت ، متأسفانه واقعیت های ناخوشایندی از جمله : عدم ایجاد نگرش مثبت در اذهان نسبت به اوقات فراغت ، نبودن برنامه های آموزشی و توجیهی در حسن بهره وری از فرصت های آزاد ،بویژه تعطیلات تابستانی و لاخره بلاتکلیفی ها و بی برنامه گی ها ، بررسیها و مطالعات انجام شده در ارتباط با بزهکاریها ، حاکی از آن است که در غالب موارد ، انحرافات اخلاقی و آسیب پذیری های اجتماعی با اوقات فراغت همبستگی دارد . پس با شرکت در فعالیتهای سازنده فردی و گروهی احساس مفید بودن و اعتماد به نفس در نوجوان ایجاد می شود و عملاً فراغت از یک سو نقش بازدارنده از بزهکاری اجتماعی و از سوی دیگر به عنوان زمینه مناسب برای رشد فردی و اجتماعی نوجوان مطرح خواهد بود.

 

ج ) اوقات فراغت و اشاعه فرهنگ عمومی :

 

       صاحبنظران براین عقیده اندکه فعالیتهای اوقات فراغت در نهایت موجب « رشد و توسعه فرهنگی در جامعه » خواهد شد .

       دراثرفعالیت های سالم ،ازجمله کتابخوانی، فعالیتهای هنری ، شرکت در اردوهای جمعی ، انجام فعالیت های جسمانی و ورزش ، انجام فعالیتهای فوق برنامه عملی و ذوقی نه تنها از فرصت های بیکاری و بعضاً بزهکاری های اجتماعی نوجوانان کاسته می شود ، بلکه اشاعه فرهنگ عمومی و توسعه فرهنگی و نشاط و سر زندگی در جامعه افزایش خواهد یافت .

 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar