مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۳/٢٩

 

مکانیسم اثر سم­زدایی

در تمامی روش­های سم­زدایی یک اتفاق مشترک می­افتد. با عدم مصرف مواد توسط شخص مورفین موجود در بدن به تدریج از سطح سلول­ها ...

درمان نگهدارنده با نالترکسون

پس از اینکه بیمار سم­زدایی شد و 10-7 روز از قطع متادون و یا داروهای مخدر گذشت شخص مورد آزمایش قرار خواهد گرفت و در صورتی که ...

درمان نگهدارنده با متادون یا بوپره نورفین

در روش فوق بیمار ازابتدا با داروی ترک مورد درمان قرار می­گیرد. دارو به اندازه موردنیاز برای شخص تنظیم می­شود و مدت طولانی بنا به صلاح­دید...


مکانیسم اثر سم­زدایی

در تمامی روش­های سم­زدایی یک اتفاق مشترک می­افتد. با عدم مصرف مواد توسط شخص مورفین موجود در بدن به تدریج از سطح سلول­ها جدا شده و وارد خون می­شود با گذشتن خون از داخل کبد مورفین تجزیه شده و از طریق ادرار و مدفوع خارج می­شود. تنها تفاوت روش­های مختلف سم­زدایی در دارویی است که در این روش­ها مورد مصرف قرار می­گیرد.

·     در سم­زدایی با کلونیدین، علایم ترک یا خماری کاهش می­یابد.

·     در سم­زدایی با داروهای آگونیست بخاطر اینکه مقداری از مواد موجود در بدن با این داروها جایگزین می­شود علایم ترک بصورت خفیف و به تدریج ظاهر می­گردد و در مدت زمان کوتاهی از بین می­رود.

·     در سم­زدایی به روش­های سریع و فوق سریع استفاده از داروهای آنتاگونیست باعث می­شود روند دفع مورفین از بدن سرعت بیشتری پیدا کند.

میزان عود و برگشت بیماران درمان شده به وضوح در تمامی روشها دیده می­شود و میزان پاک­ ماندن این بیماران ارتباط چندانی با سم­زدایی ندارد. اقدامات بعد از سم­زدایی مانند درمان نگهدارنده با نالترکسان، درمان­های روان­شناختی، درمان بیماری­های زمینه­ای همراه ( اعم از بیماری های جسمی و روانی )، آموزش خانواده و حمایت­های اجتماعی در میزان پاک ماندن بیماران درمان شده حرف اول را می زنند.

در بسیاری از موارد خود بیمار یا خانواده و اطرافیان آن روش سم­زدایی را انتخاب ­می­کنند. در حالی­که روش سم­زدایی بهتر است توسط درمان­گر انتخاب شود. درمان­گر بعد از مشاوره و معاینه بیمار تصمیم می­گیرد کدام روش سم­زدایی برای بیمار از نظر کم­خطر بودن و به صرفه بودن مناسب است. در مواردی که درمان­گر تشخیص دهد بیمار با سم­زدایی، نتیجه زیادی نخواهد گرفت درمان طولانی­مدت و نگهدارنده با متادون یا درمان طولانی­مدت و نگهدارنده با بوپره نورفین بهترین درمان ممکن خواهد بود.

اندورفین­های بیمار که در طول زمان اعتیاد تولید یا آزادسازی آنها(بدلیل واردات بی­رویه مخدر از خارج) مهار شده یا کاهش یافته بود اینک بتدریج دوباره حیات طبیعی خود را باز خواهند یافت و پس از چندین روز بیمار به حالت عادی باز خواهد گشت. در دوره نقاهت پس از سم­زدایی بخشی از گیرنده­های مورفینی  مغز که در طول اعتیاد مقدارشان افزایش یافته بود باید با نالتروکسان" مسدود" نگه داشته شوند تا به مرور زمان از بین بروند یا گردند. بخش باقیمانده گیرنده­ها که "آزادند" بوسیله اندورفین­های بدن پر می­شوند و به بیمار احساس سلامتی می­دهند. این دو بخش" مسدود" و "آزاد" بر اساس قوانین هموستاتیک و بافرینگ خود بدن با یکدیگر به تعادل می­رسند و بیمار نه تنها تمایلی به مصرف ندارد (گیرنده­های وسوسه­گر با نالوکسان مسدود شده­اند) بلکه علامتی از کمبود مورفین را هم حس نمی­کند (گیرنده­های آزاد با اندورفین/انکفالین در تماسند).

اینجاست که اگر مخدر اضافه­تری بخواهد وارد بدن بیماری شود (حتی اگر بویی از تریاک به مشامش برسد) چون تعادل و بالانس بین این دو بخش به هم می­خورد و موجب بلند شدن نالوکسان و یا اندورفین از روی گیرنده میشود بیمار دچار حالتی از اغتشاش روحی روانی و حتی بدنی می­گردد (تهوع، استفراغ، خماری، هیپوتنشن، برادیکاردی و حتی ایست قلبی) که بصورت تجربه ناخوشایند در ذهنش خواهد ماند و از مصرف مجدد اپیویید متنفر می­شود. همچنین پر بودن گیرنده­های اضافی موجب ایجاد حالت بی­میلی به مواد مخدر می­گردد. زیرا یکی از مکانیسم­های اعتیاد افزایش تعداد و تمایل گیرنده­ها به مخدرها می­باشد. پس از پاک سازی بدن از مخدرهای اگزوژن باید گیرنده­های اضافی و پراشتها را تا زمان از بین رفتنشان مسدود نمود و این انسداد فقط با آنتاگونیست آنها یعنی نالتروکسان قابل دستیابی است. از آنجا که خطر عود در سال اول 60-90% است؛ بیمار باید تا 2-1 سال هر روز 25-150 میلی­گرم نالتروکسان (با کنترل آنزیمهای کبدی) بخورد.

تمام این درمان­ها با هدف تقویت انگیزه و تداوم تمایل بیمار به دوری از عادات مصرف مواد وبازگشت به زندگی عادی صورت می­گیرد. اکثر بیماران معتقدند نیازی به روان­شناس و مشاوره ندارند و تمام آن­چه در جلسات گفته می­شود را به خوبی می­دانند و فقط اگر سم­زدایی شوند برای همیشه می­توانند خود را محافظت کنند. شاید این حرف در موارد نادری به عمل درآید و لیکن عادت اعتیاد ریشه­دارتر از آن است که یک فرد به تنهایی با تمام مشغله­های ذهنی و فکری با عدم آگاهی به روش­های پیشگیری از عود بتواند در برابر عود مجدد اعتیاد مقاومت کند. لذا قویاً توصیه می­کنیم اگر می­خواهید زحمات خود و خانواده خود را هدر ندهید حتماً بنا به دستور پزشک معالجتان در جلسات روان­درمانی شرکت کنید و یا تحت درمان نگهدارنده داروئی قرار گیرید.

بعد از انجام سم­زدایی، درمان درازمدت وابستگی مواد به دو شکل ادامه می­یابد: پرهیز کامل یا پرهیز یاری شده. برای دستیابی به پرهیز کامل، فرد تشویق می­شود در مراکز درمانی به منظور یادگیری و ایجاد مهارت­های زندگی عاری  از هر گونه ماده، شرکت کند. در این مراکز افراد می­آموزند که چگونه از انواع مواد دوری جویند و نیز چگونه بدون استفاده از ماده زندگی کنند.

 

درمان نگهدارنده با نالترکسون

پس از اینکه بیمار سم­زدایی شد و 10-7 روز از قطع متادون و یا داروهای مخدر گذشت شخص مورد آزمایش قرار خواهد گرفت و در صورتی که اثری از مواد در بدنش موجود نبود با احتیاط و تحت نظر پزشک داروی نالترکسون برای بیمار شروع خواهد شد.

در نهایت با مصرف روزانه این دارو فرد تمایل مصرف مواد را از دست می­دهد و احیاناً اگر در مصرف مواد سماجت کند بعلت تداخل بین این دو، دچار حالات ناخوشایند جسمی و روانی خواهد شد لذا تا زمانی­که از داروی نالترکسون استفاده می­کند به سمت مصرف مواد نخواهد رفت. این­هنگام، زمان مناسبی­ برای­کسب درمان­های مشاوره­ای و غیر دارویی و شرکت در جلسات NA خواهد بود. در طول مصرف نالترکسون تحت نظر پزشک می­بایست کارکرد کبد نیز مورد آزمایش قرار گیرد.

 

درمان نگهدارنده با متادون یا بوپره نورفین

در روش فوق بیمار ازابتدا با داروی ترک مورد درمان قرار می­گیرد. دارو به اندازه موردنیاز برای شخص تنظیم می­شود و مدت طولانی بنا به صلاح­دید پزشک تجویز و در اختیار بیمار قرار می­گیرد. تا زمانی­که  فرد از این روش استفاده می­کند میل و کشش بیمار به مصرف مواد کاهش یافته و به صفر می­رسد. روش­های فوق بر اساس وضعیت جسمی و روانی بیمار، نوع ماده، مدت مصرف مواد و... توسط پزشک معالج تجویز و اجرا می­گردد.

داروی بوپره نورفین نیز به منظور یاری دادن به فرد برای ترک داده می­شود. این دارو، با خواص ویژه آگونیستی و آنتاگونیستی که دارد تأثیر خود را از طریق کاهش وسوسه برای مخدرهای دیگر مانند هروئین، اعمال می­کند. این­گونه برنامه­های دارویی در درمان افراد معتاد بسیار موثر بوده و آنها را از استفاده مجدد از داروهای مخدر،  دور نگاه می­دارد.

از دیگر داروهایی که به طور گسترده در درمان اعتیاد به مخدرها استفاده می­شود، متادون است. این دارو در برنـامه­های درمانی متعددی در ترک افراد استفاده می­شود، ولی بهترین برنامه درمانی متادون برنامه­ای است که فرد معتاد مجبور باشد داروی خود را ( متادون ) در کلینیک دریافت کند، آزمایش­های ادرار به منظور نظارت بر استفاده از مواد دیگر انجام پذیرد، فرد معتاد باید بتواند شغل خود را حفظ نماید و در برنامه­های درمانی و جلسات دوازده مرحله­ای (معتادان­گمنام) شرکت جوید. در اینگونه برنامه درمانی، علاوه بر متادون از داروی دیگری نیز استفاده می­شود که نیازی مراجعه روزانه فرد معتاد به کلینیک ندارد. این دارو لام (LAAM) نام دارد و از مشتقات متادون است و زمان عملکرد آن طولانی­تر از متادون است.

هدف در اینجا ترک عادت فرد معتاد به مصرف ماده مخدر ( معمولاً هروئین ) است، ولی بسیاری از مواقع افراد معتاد برای همیشه روی متادون نگهداشته می­شوند، چرا که توانایی و تعهد به پرهیز و دوری­جویی از ماده مخدر را ندارند، ‌اثربخشی این­گونه برنامه­های درمانی بر اساس میزان توانایی این­گونه برنامه­ها در پرهیز دادن یا ترک دادن افراد معتاد ارزیابی  نمی­شود، بلکه بر اساس کیفیت زندگی که فرد معتاد بدان دست یافته است،‌ ارزیابی می­گردد.

 

 

 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar