مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/۳/٢٤

درمان دارویی اعتیاد

درمان اعتیاد دو مرحله دارد؛

مرحله اول پاک شدن یا برطرف کردن وابستگی جسمانی به مواد به صورتی که ....

آماده­سازی روانی

بیمار بایستی تا حد امکان به صورت خود معرف مراجعه نموده باشد و؛ 1) اعتیاد خودش را پذیرفته باشد، 2)پذیرای ترک باشد، .... 

روش­های معمول سم­زدایی و درمان نگهدارنده

 

* روش یابویی؛

 

* ترک ماده با استفاده از دارو،

 

1 - درمان علامتی و کلونیدین:

 

2 - درمان با استفاده از داروهای مخدر صنعتی:

 

3- سم­زدایی با لوفکسیدین:

 

4- سم­زدایی با لام (LAAM):

 

5 – سم­زدایی سریع:

 

6 – سم­زدایی فوق­سریع (UROD) با کمک بی­هوشی:

 

 


درمان دارویی اعتیاد

 

درمان اعتیاد دو مرحله دارد؛

 

مرحله اول پاک شدن یا برطرف کردن وابستگی جسمانی به مواد به صورتی که بعد از آن، بیمار با عدم مصرف مواد مخدر خمار نشود.

 

مرحله دوم پاک ماندن یا برطرف کردن وابستگی روانی بیمار به صورتی که شخص بتواند هوس و وسوسه مصرف مواد را در وجود خود کنترل کرده و همیشه انگیزه پاک ماندن را در خود بالا نگاه دارد.

 

در درمان اعتیاد به مواد می­توان از روش­های سم­زدایی و یا درمان نگهدارنده استفاده نمود. درمان به روش سم­زدایی چندان ماندگاری نداشته و احتمال عود مجدد بسیار بالا است مگر اینکه توسط درمان­های نگهدارنده و یا درمان­های غیردارویی (روان درمانی) از فرد تحت بهبودی حمایت شود.

 

سم­زدایی یعنی استفاده از دارو و روش­های پزشکی برای خروج بدون عارضه و ناراحتی مواد از بدن فرد و رفع وابستگی جسمی به مواد. سم­زدایی اولین مرحله درمان اعتیاد به مواد است و به دو صورت ناگهانی و تدریجی و به دو شیوه سرپایی و بستری، انجام می­شود. تا حد ممکن بایستی ایمن، نسبتاً سریع و با حداقل ناراحتی صورت گیرد هر چند که، روش انتخابی اغلب به امکانات فرد بستگی دارد.بسیاری از مردم سم­زدایی را معادل ترک اعتیاد می­دانند و فکر می­کنند با سم­زدایی مشکل شخص معتاد برای همیشه حل می شود.

افراد معمولا خود را خسته از مواد معرفی می­کنند و پیامدهای منفی مصرف مانند عواقب منفی قانونی، هزینه بالا، مسائل بهداشتی، انواع فشارهای خانوادگی، اجتماعی و خماری مکرر را گزارش می­کنند. واقعیت این است که افراد زیادی دوره سم­زدایی را کامل نمی­کنند. انگار برخی­اشخاص برای کاهش سطح­ وابستگی (نه درمان کامل) از ابتدا طرحریزی شده به سم­زدایی روی آورده و در ادامه مصرف مجدد را شروع می­کنند. در مورد برخی دیگر به خصوص افراد جوان­تر که تجارب بازگشت متعدد ندارند، سم­زدایی به خوبی می­تواند آنها را از تاثیر مواد دور سازد.

 

آماده­سازی روانی

بیمار بایستی تا حد امکان به صورت خود معرف مراجعه نموده باشد و؛

1) اعتیاد خودش را پذیرفته باشد

 2)پذیرای ترک باشد

 3)روش­های مختلف ترک را با فواید و معایب هر روش بداند

 4)خودش نوع درمانش را انتخاب کند. خانواده بیمار نیز در چهار نکته گفته شده با او همفکر و همراه گردند.

 

مرحله­ی بعدی بررسی انگیزه بیمار از ترک و تقویت انگیزه و شعار "فقط برای من" میباشد.یعنی بیمار باید فقط برای بازیابی سلامتی خود و نه خشنودی خانواده، منفی شدن تست، صرفه جویی اقتصادی و غیره اقدام به ترک نماید و الا احتمال شکست یا عود به کوچکترین بهانه ای بالا خواهد رفت.بیمار باید کاملا" از محاسن و معایب روش انتخاب شده(حتی خطر مرگ) مطلع گردیده و رضایت خودش را نسبت به درمان و برائت پرسنل درمان­گر از عوارض روی داده کتبا" اعلام نماید. در صورت وجود بیماری روانی مثل افسردگی درمان آن زودتر و یا همزمان با ترک باید شروع شود. افسردگی شدید و اسکیزوفرنی موردهای مناسبی برای روشهای سم زدایی سریع نیستند.

 

روش­های معمول سم­زدایی و درمان نگهدارنده

 

روش یابویی؛ در این روش بیمار به ناگهان، از مصرف هر موادی خودداری کرده و دچار علایم شدید ترک می­شود. ترک ماده به این روش برای بیمار بسیار ناخوشایند و ناراحت کننده است، ولی کلا  مرگ­آور نیست. اگر فرد معتاد به مدت حداقل 8 روز مواد مخدر و جایگزین­های آنرا مصرف نکند. بدون هیچ گونه دارویی بعد از تمام شدن علایم خماری که در بسیاری از موارد سخت و طاقت فرساست خود به خود پاک شده و پس از آن دیگر خمار نخواهد شد شاید این روش ساده­ترین و در­ عین­ حال پردردسرترین سم­زدایی باشد. این نوع سم­زدایی در کمپ­ها انجام می­شود.

 

ترک ماده با استفاده از دارو، در این روش بیمار (معتاد)، با استفاده از دارو، مواد را ترک می­کند، برای مثال کلونیدین و کاتاپرس باعث کاهش علایم ناراحت کننده ترک مانند تحریک­پذیری بیش از حد می­شود. داروی دیگری که در این روش استفاده می­شود لوفکسیدین است که هنوز داروی آزمایشی است و یا استفاده از داروهای مخدر صنعتی متادون و بوپره نورفین که علائم بیمار را تخفیف می­دهد.

 

1 - درمان علامتی و کلونیدین: در این روش از کلونیدین به عنوان داروی غیرمخدر در درمان استفاده می­شود. این دارو با تأثیر بر گیرنده­های خاص مغز و سایر قسمت­های بدن، سبب کاهش علائم ناخوشایند ترک می­شود. به همراه کلونیدین، داروهایی بصورت کمکی برای کاهش درد، بهبود خواب، کاهش علائم آب­ریزش بینی، دل­پیچه تجویز می­شود. در این روش بهتر است فرد برای مدت کوتاه به استراحت بپردازد تا علائم قابل تحمل باشد. این درمان برای مصرف­کنندگان کم تا متوسط تریاک توصیه می­شود. این نوع سم­زدایی برای مصارف کم و سبک مواد و بیشتر بر اساس تمایل بیمار توسط پزشک دوره دیده و با تجربه مورد استفاده قرار می­گیرد. بعد از سم­زدایی یابویی این نوع سم زدایی از نظر سختی و پردردسر بودن در مرتبه دوم قرار دارد.

 

2 - درمان با استفاده از داروهای مخدر صنعتی: در این درمان  از داروهایی مثل متادون و بوپرنورفین می­توان با روش خاصی استفاده کرد. در این روش پزشک با شیوه خاصی میزان مناسب دارو را تجویز می­کند و سپس به تدریج ظرف حدود سه هفته از میزان دارو کاسته می­شود و در نهایت قطع می­گردد. در این روش فرد می­تواند به فعالیت­های روزمره خود بپردازد و علائم جسمی و روانی اندکی را تجربه خواهد کرد. این روش سم­زدایی همچنانکه گفته شد اگر توسط پزشک با تجربه و دوره دیده انجام شود مورد قبول­ترین روش سم زدایی توسط بیماران محسوب می­شود و درصد موفقیت زیادی دارد.

 

3- سم­زدایی با لوفکسیدین: این دارو اثراتی مشابه کلونیدین دارد و بسیاری از علائم محرومیت از مواد را کاهش می­دهد. از نظر تسکین­بخشی و کاهش فشار خون از کلونیدین کارایی بالاتری دارد.

 

4- سم­زدایی با لام (LAAM): به علت زمان شروع بسیار آهسته تاثیر و طولانی اثر بودن آن بیشتر به عنوان درمان نگهدارنده به کار می­رود.

 

5 – سم­زدایی سریع: این روش که سم­زدایی سه­روزه نامیده می­شود با استفاده از داروهای مخدر و غیر مخدر با بستری کوتاه­مدت بیمار صورت می­گیرد. در این درمان بیمار دردها و ناراحتی مختصری را در روزهای اول تجربه خواهد کرد و لیکن در صورتی­که تحت نظر پزشک مجرب انجام شود خطری بیمار را تهدید نمی­کند. این شیوه­ی درمانی در  مصارف کم تا متوسط مواد و برای کسانی که بیماری­های قلبی و تنفسی ندارند مناسب است.

در این شیوه­ سم­زدایی بیمار به مدت حداقل چهار روز در مرکز درمانی یا بیمارستان بستری شده و با استفاده از دارو بتدریج از مواد پاک می­شود. در این روش از داروهای آنتاگونیست مانند نالوکسان و نالترکسان نیز استفاده می­شود که روند دفع مورفین از بدن را سریعتر می­کنند. در این نوع سم­زدایی مانند سایر روش­ها علایم ترک خفیف تا متوسط را تجربه می­کند ولی با توجه به اینکه تحت نظر است این علایم توسط تیم پزشکی درمان می­شوند.

 

6 – سم­زدایی فوق­سریع (UROD) با کمک بی­هوشی: که در اصطلاح خود بیماران تعویض خون نیز نامیده می­شود، در حقیقت سم­زدایی بیمار با داروهای ضد مخدر تحت بی­هوشی می­باشد. بیمار در یک مرکز مجهز به مدت چند ساعت بی­هوش می­شود و در مدت بی­هوشی با تزریق داروی نالوکسان به مقدار مورد نیاز مواد موجود در بدن خنثی می­شود. پس از به هوش آمدن، بیمار با تجویز دارو مرخص می­شود. این روش، برای مصارف بالا خصوصاً کراک و هروئین توصیه می­شود و لیکن قابل ذکر است ریسک بی­هوشی برای این افراد وجود دارد. منتهی پس از سم­زدائی این بیماران باید تحت درمان نگهدارنده قرار گیرند. در این روش نیز از داروهای آنتاگونیست در حجم زیاد استفاده می­شود و به علت این­که بیمار در حالت هوشیاری توانایی تحمل علایم خماری شدید این روش را ندارد بیمار را بیهوش می­کنند.

از نظر اقتصادی هزینه درمان سرپایی کمتر از روش سریع یا فوق سریع می­باشد چرا که در دو روش اخیر امکانات و تجهیزات بیشتری مورد نیاز است. سم­زدایی در حقیقت سهم کوچکتری از درمان اعتیاد را به خود اختصاص می­دهد. بیمار به هر روشی سم­زدایی شود می­بایست تحت درمان­های نگهدارنده نالترکسون یا متادون یا درمان­های غیر دارویی و مشاوره­ای قرار گیرد. در غیر این صورت احتمال لغزش و یا بازگشت بیماری بسیار زیاد خواهد بود.

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar