مشاوره و روان درمانی- مشاوره تلفنی
در این وبلاگ به طور محدود تجارب بالینی و راهکارهای تجربه شده در مشاوره و روان درمانی را با همکاران و مراجعین عزیز در میان می گذاریم
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: دکتر بیوک تاجری - ۱۳۸٩/٦/٩

دفتر پژوهش دانشگاه علوم بهزیستى و توانبخشى اخیراً تحقیقى را درمیان ۷۷ هزارو ۸۵۵ دانش آموز پسر پایه دوم مقطع راهنمایى مدارس دولتى شهر تهران انجام داده است که نتایج باور نکردنى دارد. یافته  هاى این پژوهش قبل از هر چیز براین نکته تأکید دارند که نوجوانان به طور معنادارى از مشکلات اجتماعى و تفکرى رنج مى برند. براساس این پژوهش


 

 

اقدام براى کاهش خودکشى
در میان دانش آموزان

 

 

دفتر پژوهش دانشگاه علوم بهزیستى و توانبخشى اخیراً تحقیقى را درمیان ۷۷ هزارو ۸۵۵ دانش آموز پسر پایه دوم مقطع راهنمایى مدارس دولتى شهر تهران انجام داده است که نتایج باور نکردنى دارد. یافته  هاى این پژوهش قبل از هر چیز براین نکته تأکید دارند که نوجوانان به طور معنادارى از مشکلات اجتماعى و تفکرى رنج مى برند. براساس این پژوهش ۲۰ درصد دانش آموزان در معرض آزارهاى جسمى از سوى اجتماع قرار دارند و ۲۰ درصد والدین این نوجوانان با یکدیگر مشاجره و درگیرى دارند که آزار عاطفى و جسمى را در پى دارد. ۲۷ درصد دانش آموزان در این تحقیق اظهار داشته اند که زندگى پرتنشى دارند. ۳۵ درصد والدین سختگیر دارند، ۳۵ درصد معتقدند که والدینشان انتظارى بیش از حد توانایى آنها دارند. ۵۸ درصد آنها کاملاً احساس تنهایى مى کنند. ۴۰ درصد دانش آموزان مجبورند به تنهایى از عهده مراقبت  هاى خویش برآیند که نشان دهنده آزار عاطفى و بى توجهى خانواده است. ۲۵ درصد از آنان مى گویند که آسایش ندارند، ۹ درصد تمایل شدید دارند تا در یک خانواده دیگر زندگى کنند که این حاکى از عدم رضایت از خانواده است و ۵۵ درصد گفته اند که چنانچه از مقررات پیروى نکنند به سختى تنبیه مى شوند.
یک قصه و دو حکایت
اجازه بدهید داستانمان را با دو حکایت ادامه بدهیم. شاید سرنخ ارتباط میان این آمار با مسأله خودکشى دانش آموزان بیشتر روشن شود. حکایت اول مربوط به دختر
۱۴ ساله اى به نام بهاره است که در سال اول دبیرستان تحصیل مى کند و خود را دانش آموز موفقى مى داند، اما گرفتن نمره خوب از درس زبان انگلیسى برایش مشکل است و مسأله حادتر براى او سختگیرى هاى خانواده است. (۳۵ درصد دانش آموزان اظهار کردند والدین سخت گیرى دارند که خاطرتان هست؟)
بهاره که زمان زیادى را براى درس خواندن صرف کرده بود ناگهان متوجه مى شود که از درس انگلیسى نمره
۹/۵ گرفته است و « بعد از دیدن نمره ۹/۵ چنان دچار غم و احساس شرمندگى شدم که تحمل این شرایط و جوابگویى به والدینم را نداشتم و تصمیم به خودکشى گرفتم.»
و اما حکایت دوم، حکایت جوانترین دخترى است که در ایران اقدام به خودکشى کرده است. «پریوش. س» دختربچه
۱۱ ساله اى است که روز یکشنبه ۱۵ بهمن سال گذشته درشهر سقز اقدام به خودکشى کرده است. او هنگام تنهایى در منزل باروسرى خود که به دور لوله گاز پیچیده بود خودکشى کرد.
برآمده از جامعه
درباره خودکشى حرف و حدیث بسیار گفته و نوشته اند و خودکشى در دنیاى امروز پدیده عجیب و غریبى نیست. دست کم سالى یک میلیون نفردر دنیا در اثر خودکشى فوت مى کنند و ده تا بیست برابر اقدام به خودکشى مى کنند و در هر ثانیه یک نفر در جهان دست به خودکشى مى زند و در هر
۴۰ ثانیه یک نفر به علت خودکشى از دنیا مى رود. اما نکته دردناک در میان تمام این خودکشى ها مسأله خودکشى نوجوانان و جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال است و در کشور ما خودکشى در این سن جزو رده هاى اول تا هشتم علت مرگ و میر است و البته در بیشتر کشورها سومین عامل مرگ و میر نوجوانان و جوانان مسأله خودکشى است.
در این باره حرفهاى «عزت فولادى» مشاور مراکز خدمات مشاوره اى خصوصى و دانشگاهى و نویسنده کتاب «استراتژى ها و برنامه هاى پیشگیرانه از خودکشى با تمرکز بر نوجوانان و جوانان» خواندنى است. او مى گوید: به هرحال مسأله خودکشى دانش آموزان امرى خارج از جامعه اى که آنها در آن زندگى مى کنند نیست. در کشورى که در هر
۱۱۰ روز ۵۷ مورد خودکشى منجر به فوت در آن رخ مى دهد، و در پایتخت آن یعنى تهران سالانه ۲۰ هزارنفر در اثر خودکشى فوت مى کنند شنیدن آمار و ارقام ها چندان تعجب آور نیست. واقعیت جامعه ما طبق خوشبینانه ترین آمار این مسأله است که بین ۱۲ تا ۲۲/۵ درصد از جمعیت کشور از ناراحتى هاى شدید روانى رنج مى برند و در این میان شنیدن خبر خودکشى ۲۸۳ دانش آموز در تهران چندان تعجب آور نیست.»
براساس آخرین تحقیقات انجام شده در سازمان بهزیستى کشور، رتبه جهانى ایران در خودکشى
۵۸ است. به طورى که حلق آویز کردن ۴۲/۵ درصد، خودسوزى ۳۰درصد و مسمومیت با قرص و سموم ۱۳/۵ درصد از جمله شایع ترین روشهاى خودکشى منجر به فوت در ایران است.
مسمومیت با قرص و سموم
حال که صحبت از مسمومیت با قرص و سموم شد بد نیست به آمارى که دکتر ناصر جلالى متخصص سم شناسى و مسمومیت ارائه کرده، اشاره کنیم. در یکى از مطالعات انجام شده در بخش سم شناسى سازمان پزشکى قانونى کشور در تهران از مجموع
۳۸۸۵ پرونده مورد بررسى جهت سموم آفات که در فاصله زمانى فروردین ماه ۱۳۸۱ تا اسفندماه ۱۳۸۲ جمع آورى گردیده ۵۲/۹ درصد موارد علت مصرف سم، جهت خودکشى بوده است و از نظر سنى میانگین فوت شدگان ۸۲ ـ۳۱ سال بوده اند و نکته دردآور در این میان آن است که ۱۹/۴ درصد از فوت شدگان دانش آموز بوده اند و از جهت شغل، رتبه دوم را در میان فوت شدگان داشته اند.
کار به همین جا ختم نمى شود. در تحقیق دیگرى که در بیمارستان کودکان
۱۷ شهریور رشت از فروردین ۱۳۷۹ تا اسفند ۱۳۸۲ توسط ۴ دانشجوى پزشکى و متخصص پزشکى قانونى و مسمومیت ها انجام شده است از ۸۴۸۷ بیمار کودک و نوجوان زیر ۱۴سالى که در این مدت در این بیمارستان بسترى شده اند ۹۳ نفر در اثر مسمومیت عمدى کارشان به بیمارستان کشیده شده است و در این مسمومیت ها شایع ترین دارو و مواد دارویى خوآب آورها رتبه اول را به خود اختصاص داده اند.
برگردیم به سراغ تحقیق سازمان بهزیستى. در این تحقیق خودکشى ها به لحاظ سنى رتبه بندى شده اند که بالاترین میزان اقدام به خودکشى در کشور ما در گروه سنى
۲۰ تا ۲۹ سال است و سپس گروه سنى ۱۰ تا ۱۹سال در میان زنان است.
تبسم جوانان
عزت فولادى معتقد است: براى یافتن علل خودکشى در میان دانش آموزان نباید دچار یک بعدى نگرى شویم. چرا که خودکشى یک رفتار چندوجهى است و تا حدود زیادى هم پیچیده است. او مى گوید: «خودکشى یک علت و عامل ندارد و امروزه در دنیا براى شناسایى علل خودکشى عوامل چندوجهى را در نظر مى گیرند.» عواملى که او نام آنها را تبسم جوانان گذاشته است. به این ترتیب که «ت» یعنى تفکر غیرمنطقى که بیشتر در میان نوجوانان و بویژه جوانان ظهور مى کند. «ب» اول حرف بیمارى است. معمولاً جوانان و نوجوانان در برابر فیزیک و بیمارى خود حساس تر از دیگر سنین هستند و همین مسأله مى تواند منتهى به رفتارهاى خطرناک در آنان شود. «سین» مسأله سن را نشان مى دهد. خطرناک ترین رفتارها در سنین
۱۵ تا ۱۹ سالگى رخ مى دهد. این در حالى است که ۳۰درصد از نوجوانان و جوانان ایرانى دچار ضعف هاى عمده اى در مهارتهاى اساسى زندگى نظیر برقرارى ارتباط با دیگران ، علم خودشناسى و ناتوانى در حل مسأله هستند.
«عزت فولادى» میم را براى مصرف مواد مخدر و افزایش گرایش به مصرف این مواد ازجمله قرص اکستازى در نوجوانان و جوانان مى داندو «جیم» را مسأله جنسیت عنوان مى  کند و مى گوید: در مورد خودکشى تمایل به خودکشى در ایران در دخترها بیشتر از پسرهاست و با این حال خودکشى در پسرها بیشتر منجر به فوت مى شود تا دخترها. او «واو» را وضعیت تأهل و مسأله فقدان گروه هاى حمایتى نظیر خانواده و دوستان مى داند و «الف» را افسردگى و مى گوید:
۶۰ درصد از نوجوانانى که اقدام به خودکشى مى کنند از افسردگى رنج مى برند. «نون» اول یعنى نداشتن حمایت هاى اجتماعى و فقدان سیستم هاى حمایتى در مدارس است و «الف» دوم اقدام قبلى براى خودکشى است و مى گوید: ۵۰درصد کسانى که خودکشى مى کنند سابقه اقدام به خودکشى را داشته اند. و بالاخره «نون» دوم در «تبسم جوانان» یعنى نقشه سازمان یافته براى خودکشى که البته درمیان نوجوانان و جوانان دراین باره فکرهاى بدیعى وجود دارد. او مى گوید: هرچه نقشه خودکشى سازمان یافته تر باشد احتمال مرگ بیشتر است.
چرا دانش آموزان خودکشى مى کنند
دراین باره حرفهاى عزت فولادى شنیدنى است . او مى گوید:بیش از
۶۰درصد نوجوانان و جوانان ما در تحقیقى که درکشور صورت گرفته است زمانى که نام امتحان و کنکور مى آید دچار اضطراب و نگرانى مى شوند. این درحالى است که ما در مدارس و دبیرستانها ابزارهاى کافى براى آموزش و یادگیرى دانش آموزان را نداریم و اغلب آنها در برابر خانواده هاى خود دچار استرس و فشارهاى روانى هستند. از طرف دیگر على رغم آنکه نوجوانان درسنینى به سر مى برند که نیازمند حمایت و تأیید دیگران هستند و دوست دارند شاخص و مطرح باشند این اتفاق براى آنها در مدارس ما کمتر اتفاق مى افتد. همچنین خانواده برخى از دانش آموزان از فرزندانشان انتظار بهتربودن نسبت به سایرین را دارندو درمقابل نوجوانان نیز عکس العمل هاى مناسبى در برابر شکست ها نشان نمى دهند و به سرعت درگیر خود واکنش ناخوشایند مى شوند.»
از طرف دیگر «حیدر زندیه » معاون آموزش و پرورش تهران دراین باره مى گوید: بیشترین معضلات روانى دانش آموزان در سال تحصیلى گذشته مشکلات « تحصیلى » و «اضطرابى» بوده است. زندیه با اشاره به این که در جامعه به صورت جدى به ارتباط بین دختر و پسر در سنین دبیرستانى پرداخته نشده است تصریح مى کند باید محدوده ارتباط بین دختر و پسرمشخص و تعیین شود که آیا صحبت کردن دختر و پسر در حد معمول ، نامعقول است یا خیر؟
این درحالى است که دکتر کوشانفر متخصص مسمومیت در کودکان و نوجوانان معتقد است افزایش خودکشى ناشى از مسمومیت درمیان نوجوانان در فصول امتحانات و بویژه در زمان اعلام نتایج کنکور صورت مى گیرد و برخى از خودکشى ها هم ناشى از طلاق پدر و مادر است که درسنین نوجوانى فرزندان خود اقدام به این کار مى کنند.
نقش مشاورین در مدارس
دراین باره عزت فولادى مى گوید: متأسفانه به مسأله مشاوره درمدارس کشور توجه چندانى نمى شود و بسیارى ازمشاوران بیشتر از آنکه درگیر اطلاعات و دانش مورد نیاز براى حل معضلات اجتماعى ، روانى دانش آموزان باشند گرفتار مشکلات و کمبودهاى مالى واقتصادى خود هستند و هنوز بخش اعظمى از مشکلات ادارى و ساختارى مشاوران در مدارس ما لاینحل باقى مانده است. این در حالى است که در سال تحصیلى گذشته
۱۱هزار و ۹۰۰ نفر به مشاوران مدارس مراجعه کرده اند که ۷ هزار و ۴۸۰ نفر آنها دختر بوده اند.
به هرحال فراموش نکنیم که خودکشى یک رفتار اکتسابى و یادگرفتنى است و عمل مرسوم در خودکشى بیان و ابرازکردن کلامى و غیرکلامى قصد خودکشى است و به گفته «شنایدرمن » روانشناس معروف آلمانى رایج ترین محرک در خودکشى در روانشناختى غیرقابل تحمل است و عمده ترین هیجان در خودکشى ناامیدى و درماندگى است و فراموش نکنیم تقریباً
۸۶درصد از خودکشى ها درکشور ما زیر ۲۰ سال و بین سنین ۱۹ ۱۵ سال رخ مى دهد و درمقابل یک جوان که در دنیا اقدام به خودکشى مى کند تقریباً ۱۰۰ تا ۲۰۰ اقدام به خودکشى میان جوانان رخ مى دهد.

 

 

 

 

 

 




 

دکتر بیوک تاجری
دکترای تخصصی روان شناسی سلامت روان درمانگر- مشاور نوجوانان- اعتیاد- سکس تراپیست * *******عضو هیئت علمی دانشگاه ******** نایب رئیس جمعیت بهروزان * ******مشاور سازمان های دولتی ********اهم تالیفات - خشونت خانوادگی و اعتیاد - اعتیاد سبب شناسی و درمان - رابطه آسیب زا: آشتی یا جدایی - آسیب شناسی اجتماعی - راهنمای جامع داروهای روان پزشکی ** مرکز مشاوره پاسارگاد 09360565701 میعاد 66947381-3 ساعت تماس 14-20
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar